E-BÜLTEN

Türkiye Muhtarlar Konfederasyonu Genel başkanı Hüseyin Akdeniz, Genel Sekreter Seviye Ardıç Çelik, Manisa-Yunusemre ilçesi Muhtarlar Deneği Başkanı Bedriye Pehlivan ve Muhtarlarla birlikte Ak Parti Yerel Yönetimlerden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Mehmet Özhaseke ve Sivil Toplum Örgütlerinden Sorumlu Genel Başkan yardımcısı Selçuk Özdağ ile bir araya gelerek,  Büyükşehir yasasında yapılacak değişikliklerle ilgili muhtarların yasada değiştirilmesini istediği konular hakkında bir dosya sundu.

Akdeniz, sunduğu dosyada yasa değişikliğiyle ilgili muhtarların Büyükşehir kanunu ile birlikte uygulamada yaşanan sorunları dile getirdi.

Dosya da kısaca şu değişikliklerin yapılması istendi.

1- 442 sayılı Köy Kanunun günün koşullarına getirilmesi,

2- 4541 sayılı Şehir ve kasaba Mahalle Muhtarlarımızın kanununun günün koşullarına getirilmesi,

3- 5393 Sayılı Belediye kanunun 9. Maddesinin değiştirilmesi ve (Bütçe imkanları ölçüsünde) terimin kanundan çıkarılarak, ayni yardım kelimesine ek ‘’nakdi’’ kelimesinin eklenmesi,

4-Muhtarların, il/İlçe/belde sınırları içinde aralarında seçecekleri bir muhtarı Belediye Meclisinde ve Encümeninde bağımsız üye olarak temsil edilmesi, Ayrıca Büyükşehir Meclis ve Encümenlerinde de bir kırsal mahalle ve bir şehir mahalle muhtarı bağımsız üye olarak temsil edilmesi,

5- Muhtarın mahalleyi ilgilendiren konuların görüşüldüğü ihtisas komisyonlarına katılması ve oy hakkı tanınması, (Belediye Emlak Komisyonunda olduğu gibi)

6-Muhtarlıklar, 5393 Sayılı Belediye kanunun 75. Maddesinde belirtilen kamu kurum ve kuruluşlarından sayılmalıdır.  

7-2972 sayılı kanunun 31.maddesi değiştirilmesi ve muhtarlık seçimlerine adaylık usulü getirilmesi, öğrenim durumunun yükseltilmesi, müracaatların iyi hal kağıdı ile yapılması,(Bu değişikliğe yüksek seçim kurulu sıcak bakmaktadır)

8- Mahalle muhtarlarına evlendirme yetkisi verilmesi.

9- Muhtarın izin hakkının düzenlenmesi,

10- Türkiye Muhtarlar Birliğinin kurulması talep edilmektedir.

Türkiye Muhtarlar Konfederasyonu Genel başkanı Hüseyin Akdeniz Hacettepe Üniversitesinin düzenlediği 6360 sayılı kanunun getirdiği ‘’Yeni Büyükşehir Modeli ve Uygulama Sonuçları’’ sempozyumuna katılarak Büyükşehir yasasında uygulamada muhtarların karşılaştığı sorunları dile getirdi.

Ankara Greenpark Otelde gerçekleşen Sempozyuma, Milletvekilleri, Belediye Başkanları, Akademisyenler, Sivil Toplum Örgütleri Genel Başkanları katıldı.

Sempozyumda, Tmuhk Genel Başkanı Hüseyin Akdeniz ‘’Siyasi Partilerin ve Sivil Toplum Örgütlerinin Yeni Büyükşehir Modeline Bakışı’’ başlıklı 3. Oturumda söz aldı.

Akdeniz, 3. Oturumda yaptığı konuşmasında şunları dile getirdi:

Muhtarlık teşkilatının kuruluşundan bu yana geçen 187 yıllık bir geleneğe sahiptir. Yerel yönetimler adına yerele hizmet götürmeyi amaçlayan tüm yasalarda değişiklik olmasına rağmen ( 5442 iller idaresi kanunu, 5302 il özel idaresi kanunu, 5393 belediye kanunu, 5216 ve 6360 sayılı büyükşehir kanunlarında değişiklik ) Cumhuriyet tarihinin ilk kanunlarından olan 442 sayılı köy kanunu ile 4541 sayılı kısaca mahalle kanununda hiçbir değişiklik yapılmaması hatta olan bazı yetkilerinin de sonlandırılması kabul edilebilir bir durum değildir.

Kentsel sürdürülebilirliğinin önemli göstergesi yalnızca kaynaklara erişim değil, aynı zamanda ekonomik ve kültürel bütünleşme sorunlarının giderilmesidir. 1992 yılında Avrupa kentli hakları deklarasyonunda ‘’kent farklı olanın yaşadığı yer’’ ifadesi kullanılmıştır. 2008 yılında ‘’Kentsiz kentleşme’’ konferanslarında Murray Bookchin; kent halkının gelişiminin önünde büyükşehir yasasının engel olduğunu vurguluyor ve şöyle diyordu:

1-    Yerel yönetimlerde Tüzel kişiliğin sona ermesi, halkın yönetime katılım kanallarından birinin önünü kapatmak anlamına gelmektedir.

2-    Sınırların tamamını kapsayacak yeni büyükşehirlerde, yönetime; halkın katılımını sağlamak imkansızdır.

3-    Yönetim birimi ne kadar büyürse, sınırları ne kadar genişlerse, yurttaşların kent yönetimine etkide bulunması o kadar zor olacaktır. Milyonluk kentlerde, Örneğin İstanbul ve Ankara’da hemşerilerin yönetime katılmaları yalnızca otobüslerin rengini belirlemek için bir ankete oy vermekten ibarettir. Otobüsün hangi firmadan alınacağı, güzergâhı ya da önemlisi onun yerine başka bir şey isteyip istemediği sorulamaz veya belediye sitesine konulan bir projenin, kişilerin tıklama yoluyla beğenmeleri halkın yönetime katılması anlamına gelmez diyor ve ekliyordu; Halkın yönetime katılması doğrudan referandum yoluyla uygulanmalıdır.

MUHTARLAR HİZMETİ HANGİ BİRİMDEN İSTEYECEĞİNİ HALA BİLMİYOR…

İstanbul ve Kocaeli dışındaki muhtarlarımız henüz 6360 sayılı yasaya halen uyum sağlayamadığı görülmektedir. Yasa uygulama alanına koyulmasından sonra özellikle 16 562 köyün mahalleye dönüşmesi, kırsal bölge mahalle muhtarlarımızın hizmeti hangi birimden isteyeceği konusunda çeşitli sorunlar yaşanmasına sebep olduğu ve halen bu sorunların devam ettiği görülmektedir.

Birçok hususta birbirinden farklı iki muhtarlığın yükümlülük ve sorumluluk farkları haliyle kırsal alanda yaşayan kentli halka yansımıştır.

6360 sayılı büyükşehir yasası 2 yıldan buna uygulamada. Gelin görün ki şimdi Büyükşehir başkanları dışında, bu yasadan diğer yerel yöneticilerin hepsi dertli. İlçe belediye başkanları dertli, belediye meclis üyeleri derli, muhtarlar dertli. Neden? % 83 oranında yetki Büyükşehir Belediye Başkanlarında. Bugün (birazdan örnekleri ile vereceğim) 30 Büyükşehirde, Büyükşehir Belediye Başkanları ne söylüyorlarsa o oluyor. 

Yasa çıktıktan sonra uygulama alanında muhtarların yaşadığı sorunların daha da derinleştiğini üzülerek ifade etmek isterim.

1-Halen vatandaşımız mahalleye yapılacak hizmetin Büyükşehir belediyesinden mi?, ilçe belediyesinden mi? yapılacağını kavramış durumda değil. Hizmet konusunda vatandaşlarımızın en fazla müracaatı daha az yetkili olan ilçe belediyelerine yapılmakta. Bırakın vatandaşları muhtarlarımız dahi, yol hizmetini, su ve kanalizasyon hizmetini Büyükşehirden mi? ilçe belediyesinden mi? isteyeceğini bilmiyor. Aslında bu sorunun hizmet içi eğitim ile aşılabileceği konusunda tüm muhtarlarımız birleşmektedir.

2-Şehir merkezlerine 70-80 km kırsal mahallelere hizmetin gitmesinde büyük zorluklar yaşanıyor. 6360 sayılı yasada kırsala gidecek hizmetin yıllık toplamı bütçenin %10 kadar olması bu alandaki sorunu daha da büyütüyor.Halen Büyükşehirlerin kırsal mahallelerinde vatandaşlarımız muhtarları köy muhtarı yetki ile görüyor. Kırsal Mahallenin görülecek işlerinde, örneğin yol, su ve kanalizasyon gibi çözüm bekleyen sorunların çözüm makamlarının değişmesi, hatta bu sorunların bazılarını köy muhtarı yetkisi ile çözümlerken mahalle muhtarı yetkisi ile çözememesi vatandaş ile muhtar arasında farklı bakış açılarına yol açmıştır. Bu ve buna benzer birçok hususta birbirinden farklı iki muhtarlığın yükümlülük ve sorumluluk farkları haliyle kırsal alanda yaşayan kentli halka yansımıştır.

3-Daha önce evlendirme yetkisi olan muhtarın bu yetkisinin kaldırılmasıyla bütün evliliklerin şehir merkezlerinde yapılıyor olması bile vatandaşa ek yük getirmiş durumda. Oysa ki Şehirlerde Belediye Başkanının yetkisinde olan evlendirme konusu yine Belediye Başkanlarının yetkisinde kalmak kaydıyla mahalle muhtarlarına da aynı yetki verilmesinde aslında hiçbir sakıncanın bulunmadığını görmekteyiz.

4-Yerinden yönetim ilkesi tamamen devre dışı kalmıştır. Halk daha çok ilçe belediye başkanları ile görüşebilmektedir. Büyükşehir İlçe belediye başkanlarının yetersiz yetkisi sebebiyle neredeyse şube müdürü konumuna gelmiştir. İstisnalar hariç, neredeyse Büyükşehir Belediye Başkanlarına halkın ulaşmasının mümkünatı kalmamıştır. Sekreter yardımcısı, sekreter, Özel Kalem, danışman, korumayı da aşarsanız Büyükşehir belediye başkanı ile görüşmeniz mümkün olabilir. Yani halkın önüne neredeyse set çekilmiştir. Bir anlamda yerellik, merkezi yerelliğe dönüşmüştür. Yani subsidiarite ilkesi,(yerindenlik) yok edilmiştir. Bu Model bir nevi merkezi yönetim modeline dönüşmüştür.

5-5393 sayılı belediye kanunun 9 maddesinde sayılan mahalle muhtarının görevleri uygulama alanında karşılığı yok hükmündedir.

Bu madde de Muhtar,

-Mahalle sakinlerinin gönüllü katılımıyla ortak ihtiyaçları belirlemek,

-Mahallenin yaşam kalitesini geliştirmek,

-Belediye ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilişkilerini yürütmek,

-Mahalle ile ilgili konularda görüş bildirmek, diğer kurumlarla iş birliği yapmak

-Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmakla yükümlüdür denilmekte,  Örneğin hangi imkan ve bütçe ile muhtar mahallenin yaşam kalitesini geliştirecektir. Bu maddenin alt başlıklarını saymaya burada zaman bile yetmez. Bugün 85 bin nüfusu aşan ilçe nüfuslarından bile büyük mahallelerde muhtarlarımızın hangi yetkilerle bu görevlerin üstesinden geleceği ayrı bir tartışma konusudur.

6-Kırsal mahallelerde tüzel kişiliklerin kaldırılmasıyla köylünün hiç devlet hizmetlerine ihtiyaç duymadığı işleri muhtarlarımız yaptırırken, maalesef bozulan bir su masörünü bile değiştirmek için muhtarlarımız Büyükşehirin su ve kanalizasyon dairesine gitmek mecburiyetindedir.

7-Özellikle Kırsal Mahalle muhtarları o seçim bölgesinde sorgulanır hale gelmişlerdir. Bunun nedeni vatandaş hala o kırsal mahallenin muhtarını köy muhtarı yetkisinde görmektedir.

8- Kırsal mahallelerde hayvancılıkla uğraşan kişiler eskiden köy muhtarından aldığı menşe şahadetnamesi ile hayvanların taşınmasını rahatlıkla yapmakta iken şimdi veterinerler aracılığı ile bu taşıma yapılmaktadır. Bir birine kilometrelerce uzak köylerde her köyde bir veteriner olmadığı için bazen hayvanlar bir iki gün araç sırtlarında bekletilmekte ve mağdur edilmektedir.

9- Mera alanlarının ortak kullanımında sorunlar devam etmektedir.

10- Kırsal mahallelerde kaçak yapılaşma artmıştır. Özellikle doğu ve güney doğu illerinde ve diğer bölgelerde o yöreye ait örnek mimari tip evler uygulaması maalesef henüz hayata geçirilmemiştir.Öte yandan Köy arazilerinin veraset ve arazi intikallerinden kaynaklanan sebeplerden ötürü ruhsatlandırma aşamasında hissedarlardan istenen vekalet belgesinin sorun yarattığı görülmektedir. Çünkü köylerde araziler çok hisseli ve hisse sahipleri çok olduğundan zaman zaman bulunamamaktadır. Bulunsalar bile yer paylaşımında sorunlar yaşanmaktadır.

11- Orman köylerinin muhtarlara tanıdığı yetki devam etmesine karşın orman köylüsü muhtarı dinlemez hale gelmiştir.

12- Büyükşehir Belediyelerin devir yetkisinde olan;

a)Yolcu ve yük terminalleri, kapalı ve açık otopark yapmak yaptırmak, işletmek, işlettirmek veya ruhsat vermek

b) defin ile ilgili hizmetleri yürütmek,

c) Her türlü toptancı halleri ve mezbahaları yapmak, yaptırmak, işletmek veya işlettirmek, imar alanında gösterilen yerlerde yapılacak olan özel hal ve mezbahaları ruhsatlandırmak ve denetlemek, gibi konuları içeren yetki devirlerini bazı büyükşehir belediyeleri ilçe belediyelerine dahi devretmemiş olduklarını görmekteyiz.

Büyükşehir yasasıyla yetkilerin büyük bir bölümünün Büyükşehir Belediyesinde toplanması bir anlamda yerel düzeyde merkezileşmeyi beraberinde getirdi. Kilometrelerce uzak kırsal mahalleye hizmetlerin götürülemediği ortadadır. Merkezi yerel bürokratlara bırakın vatandaşların ulaşmasını, biz muhtarların dahi kırsal mahallenin sorunlarını iletmek bile artık külfet haline gelmiştir.

Özellikle Büyükşehir ilçe Belediyelerinin ‘’her şey yolunda gidiyor’’ demeleri mümkün değildir. İlçe Belediyelerinin üzerinde Büyükşehir Belediyelerinin vesayet oluşturduğu ortadadır. 

İlçelerde Kaymakamlar ise sadece imza memuru konumuna gelmiştir. Sivil toplum örgütleriyle diyalog kurmayan bir çok Büyükşehir Belediyesi bulunmaktadır.  

Belediye sınırlarının birbirine yakınlaştırılması mahalli müşterek hizmetlerin sunulması bakımından ciddi avantajlar sağlayabilir. Bu durum Fransa’da 1821’den itibaren ugulanagelmektedir. Ancak Türkiye’de uygulanan Büyükşehir yasası ile belki Büyükşehir sınırları içerisinde koordinasyon anlamında ortak hareket yöntemi geliştiriyor olabilir ama yerel yöneticinin halktan uzaklaştığı da unutulmamalıdır. 

Büyükşehir Belediyeleri; Koordinasyon, Planlama, Ulaşım, İçmesuyu, Katı atık, sıvı atık tesisleri, Acil yardım ve kurtarma gibi genel görevleri yerine getirmeli, diğer görevler ilçe belediyelerine verilmelidir.

Ayrıca köy yerel yönetimlerinin tüzel kişiliği yeniden oluşturulmalıdır. Büyükşehir, ilçe belediyesi ve köyler arasında görev ve yetkiler yeniden paylaştırılmalıdır. Yine Mahalle kanunu yeniden tanımlanmalı, Büyükşehirler içinde mahallelerin ve yöneticilerinin çalışma alanları yeniden düzenlenmelidir. Yerel yönetimlerin görev ve yetkileri hizmet bütünlüğü açısından birbirine entegre edilerek kamu hizmetlerinin idari ve mali özerklikleri içinde sunulması sağlanmalıdır.   

2 yılda, 30 Büyükşehirin Kırsal mahallelerinden şehir merkezlerine toplam 350 bin kişi göç etmiştir. Dolayısıyla kırsal mahallelerdeki üretim seviyesinde ciddi azalmalar meydana gelmiştir. Bu kırsal mahallelerin durumları tekrar ele alınmalı buna göre yeni bir mahalle kanunu düzenlenmelidir. Tadilat yapılması düşünülen Büyükşehir yasa değişikliğinde mutlaka muhtarın görüşleri alınmalıdır.

Adem-i Merkeziyetçilik; ‘’Merkezi Yerel Yönetim Modeli’’ üzerine kurgulanmaması dileğiyle tüm katılımcılara saygılar sunuyorum.

Sempozyum Sonuç bildirgesine giren önerilerimiz

1-  Büyükşehir, İlçe Belediyeleri ve muhtarlıklar arasındaki yetki paylaşımlarının düzenlenmesi,

2-  Köy kanunun yenilenmesi,

3-  Mahalle kanunun yenilenmesi,

4-  Muhtarlık seçim usulünün değiştirilmesi,

5-  Muhtarlıklara evlendirme yetkisinin verilmesi,

6-  Köyken mahalleye dönüşen kırsal mahallelerdeki göçün engellenmesi için önlemler alınmalı,

7-  Büyükşehir kanununu ile ilgili muhtarlara eğitim seminerleri verilmeli,

 

MUHTARLIK KANUNU TASLAĞI 

BİRİNCİ KISIM

Genel Hükümler 

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç,Kapsam ve Tanımlar Amaç ve kapsam

MADDE 1-(1) Bu Kanunun amacı, köy ve mahallelerin; kuruluşunu, organlarını, yönetimini, görev, yetki ve sorumluluklarını, çalışma usul ve esasları ile diğer kurum ve kuruluşlarla ilişkilerini düzenlemektir.

(2) Bu Kanun; köy ve mahalle idaresinin ve köy ve mahallelerin iş ve işlemlerini kapsar.

Tanımlar

MADDE 2- (1) Bu Kanunun uygulamasında;

a) Köy: Sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, kamu tüzel kişiliğine sahip, ibadethane, okul, spor ve kültür merkezi, sağlık birimi, otlak, yaylak, mera gibi kamu malları bulunan, bağ, bahçe ve diğer tarım arazileriyle birlikte insanların toplu ve dağınık şekilde yaşadıkları yerleşim yerlerini,

b) Mahalle: Belediye sınırları içinde, sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, ihtiyaç ve öncelikleri benzer özellikler gösteren ve sakinleri arasında komşuluk ilişkisi bulunan idarî birimini,

c) Köy bağlısı: Köy sınırları içinde, ihtiyaç ve öncelikleri benzer özellikler gösteren ve sakinleri arasında komşuluk ilişkisi bulunan, kalıcı konut olarak bünyesinde en az 10 hane veya 50 yerleşik nüfusun bulunduğu, sakinlerinin geleneksel köy faaliyetlerini sürdürdüğü mezra, kom, oba ve benzeri isimlerle adlandırılan ve İçişleri Bakanlığınca tescil edilen yerleşim yerlerini,

ç) Köy merkezi: Köy kurulmasına ilişkin kararda köy merkezi olarak belirtilen yerleşim yerini,

d) Köy organları: Köy meclisini ve köy muhtarını,

e) Mahalle organları: Mahalle ihtiyar heyetini ve mahalle muhtarını,

f) Köy muhtarı: Köy yönetiminin başını,

g) Mahalle muhtar: Mahalle yönetiminin başını,

ğ) Mahalle ihtiyar heyeti: Köy ve mahallenin karar organını

h) Belediye: Büyükşehir, il, ilçe, belde gibi yerleşim yerlerinde kamu hizmetlerini gören, başkanı ve üyeleri seçimle gelen, tüzelkişiliği olan örgütünü,

ı) Geri çağırma: Köy ve mahalle muhtarı ve meclisin kanunlarla kendilerine verilen görevleri yapmamaları durumunda, bu Kanundaki usule göre yapılacak halk oylaması sonucu yargı kararı ile görevine son verilmesini,

i) Köy yerleşik alanı: Köyün merkez ve bağlılarının hâlihazır konut, köy içi yol, kamu hizmet alan ve yapılarının bulunduğu alanı,

j) Köy yerleşim planı: Köyün merkez ve bağlılarının yerleşik alan sınırını, parselleri, yapıları, yolları ve gerektiğinde gelişme alanını kapsayan planı,

k) Köy yenileme planı: Köylerde; tarıma ilişkin ortak kullanım alanları ve organize tarım alanları ile hayvancılık alanlarının oluşturulması, yerleşim alanları ve hayvan barınaklarının ayrılması, çevre düzenlemesi ve konut kültür ilişkisini gözetecek şekilde yapılaşmanın sağlanması, rekreasyon alanları ve her türlü sosyal donatı alanları oluşturulması, köyün tarihî ve kültürel dokusunun korunması ve afet riskine karşı tedbirler alınması amacıyla yapılan planı,

l) Köy Konağı; Köy muhtarının çalışma mekanı,

m) Muhtar Evi: Mahalle muhtarının çalışma mekanı,

n) Mahallin en büyük mülki idare amiri: İlde valiyi, ilçede kaymakamını,

o) Tüzel kişilik: Köy tüzel kişiliğini,

ö) Seçim: 2972 sayılı kanunu,

p) Ekseriyet sistemi: Kullanılan oyların çoğunu alanı,

r) Halk oylaması: Olumlu veya olumsuz görüşünü belirlemek için başvurulan oylama,

s) Salt çoğunluk: Bir sayının yarısından az olmayan çoğunluk olup, küsurlu sayılarda küsurun tama iblağ edilmesiyle bulunan sayıyı,

ş) SOYBİS: Sosyal Yardım Bilgi Sistemini,

ifade eder.

İKİNCİ KISIM

Köy ve Mahallelerin Kuruluş ve Esasları ile Görevleri 

BİRİNCİ BÖLÜM

Köyün Kuruluş ve Esasları ile Köyün Görevleri 

Köy kuruluşu

MADDE 3- (1) Köy, coğrafî, ekonomik ve sosyal şartlar ile kamu hizmetlerinin gerektirdiği hallerde, köy veya belediyelerin bazı kısımlarının bulundukları idari birimden ayrılarak tek başına veya kendi aralarında birleşmesi ya da iki veya daha fazla köyün kendi aralarında veya belediyelerin bazı kısımları ile birleşmesi yoluyla kurulur.

(2) Köy kurulacak yerlerde, kayıtlı seçmenlerin en az yarısından bir fazlasının mahallin en büyük mülki idare amirine yazılı başvurusu veya valinin doğrudan talebi üzerine yetkili seçim kurulunca halk oylaması yapılır. Yapılan oylamada kayıtlı seçmenlerin yarıdan bir fazlasının kabul oyu kullanması halinde, valinin teklifi ve İçişleri Bakanlığının kararıyla köy kurulur.

(3) İlgili mevzuatına göre, tabiî afete uğramış veya uğrama tehlikesi bulunan köylerin veya köy kısımlarının başka yere yerleştirilmesi, yerinde kalkındırılması imkânı bulunmayan orman içi köylerin veya köy bağlılarının başka yere nakledilmesi, göçmen olarak kabul edilenlerin bir yerde iskânı veya ekonomik ve sosyal sebeplerle köylerin veya köy kısımlarının naklinden dolayı bir yerde köy kurulması İçişleri Bakanlığının kararıyla olur.

(4) Köylerin veya belediyelerin bazı kısımlarının bağlı oldukları idari birimden ayrılması suretiyle köy kurulması halinde, ayrıldıkları köyün nüfusunun 250, belediyenin nüfusunun 5000’in altına düşmemesi ve kurulacak köyün nüfusunun en az 250 olması şarttır.

(5) Köy kuruluşuna ilişkin kararda köyün adı ve köy merkezi açıkça belirtilir.

(6) Köy kurulmasına dair kararlar Resmi Gazete’de yayımlanır.

(7) Köy kurulmasına, köy tüzel kişiliğinin kaldırılması ve tasfiyesi ile köy bağlısına ilişkin usul ve esaslar İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

Köylerin kademelendirilmesi

MADDE 4- (1) Köyler nüfuslarına göre aşağıdaki şekilde gruplandırılır:

a) Nüfusu 1501 ve üzeri olan köyler birinci grup,

b) Nüfusu 250’den 1500’e kadar olan köyler ikinci grup,

c) Nüfusu 250’ye kadar olan köyler üçüncü grubu oluşturur.

(2) Köylerin nüfusları, her yıl Türkiye İstatistik Kurumu tarafından İçişleri Bakanlığına bildirilir. Yeni nüfus sonuçları İçişleri Bakanlığı tarafından pay dağıtımına esas olmak üzere İller Bankasına bildirilir.

Köy sınırının tespiti ve kesinleşmesine ilişkin esaslar

MADDE 5- (1) Köyün sınırları, kuruluşu izleyen üç ay içinde aşağıdaki şekilde tespit edilir:

a) Köy kurulan yerdeki tarla, bağ, bahçe, çayır, mera, otlak, yaylak, zeytinlik, baltalık, palamutluk, fundalık gibi yerler ile kumsal ve plajlar köy sınırı içine alınır.

b) Köy sınırlarını dere, tepe, yol gibi belirli ve sabit noktalardan geçirmek esastır. Bunun mümkün olmaması durumunda, sınır düz olarak çizilir ve işaretlerle belirtilir. Tespit edilen sınır coğrafi koordinatlar esas alınarak gösterilir.

c) Köyün sınırları içinde kalan ve eskiden beri diğer belde veya köy halkı tarafından yararlanılan yayla, çayır, mera, koru, kaynak ve mesirelik gibi yerlerden geleneksel yararlanma hakları devam eder. Bu haklar tapu sicil müdürlüğündeki özel siciline şerh edilir.

ç) Köyün sınırının komşu belde veya köy sınırı ile bitişik olması zorunlu değildir.

(2) Yeni kurulan köyün sınırları valinin görevlendireceği vali yardımcısının başkanlığında ilgili ilçenin kaymakamı, defterdarlık, il sağlık müdürlüğü, çevre ve orman il müdürlüğü, tarım il müdürlüğü, kadastro müdürlüğü, tapu sicil müdürlüğü ve il özel idaresi temsilcilerinden oluşan komisyon tarafından tespit edilir. Komisyon, sınır tespitine ilişkin çalışmalarda yeni kurulan köy ile sınırdaş olan köy ve belediye meclislerinin de görüşünü alır.

(3) Komisyon tarafından tespit edilen köy sınırları valinin onayı ile kesinleşir. Valinin onayı ile kesinleşen köy sınırları tapu sicil müdürlüğünce tescil ve ilan edilir. Kesinleşen sınır kararları ile dayanağı olan belgelerin birer örneği; köy muhtarlığına, tapu sicil müdürlüğüne, kadastro müdürlüğüne, komşu köylere, belediyelere ve il özel idaresine gönderilir.

(4) Kesinleşen sınırlar zorunlu nedenler olmadıkça değiştirilmez.

Köy sınır uyuşmazlıklarının çözümü

MADDE 6- (1) Bir il dâhilindeki köylerin kendi aralarındaki veya köyler ile belediyeler arasındaki sınır uyuşmazlıkları, kaymakamın görüşü alınmak suretiyle vali tarafından karara bağlanır. Vali, gerektiğinde il genel meclisi veya ilgili belediye meclisinin de görüşüne başvurabilir.

(2) İl veya ilçe sınırlarında değişiklik yapılmasını gerektiren sınır uyuşmazlıklarında, bu Kanunun 5 inci maddesinde öngörülen esaslar da dikkate alınarak, 10/06/1949 tarihli ve 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu hükümlerine göre karar verilir.

Köy yenileme planı

MADDE 7- (1) Köylerde; tarıma ilişkin ortak kullanım alanları ve organize tarım alanları ile hayvancılık alanlarının oluşturulması, yerleşim alanları ve hayvan barınaklarının ayrılması, çevre düzenlemesi ve konut kültür ilişkisini gözetecek şekilde yapılaşmanın sağlanması, rekreasyon alanları ve her türlü sosyal donatı alanları oluşturulması, köyün tarihî ve kültürel dokusunun korunması ve afet riskine karşı tedbirler alınması amacıyla köy yenileme planı yapılabilir.

(2) Hangi köylerde köy yenileme planı uygulaması yapılacağına valinin teklifi üzerine il genel meclisi tarafından karar verilir. Köy yenileme planı il özel idaresi tarafından yapılır. veya yaptırılır. Köy yenileme planının uygulaması vali tarafından yürütülür. Plan; köyün mal varlığı, imar durumu, yeşil alan varlığı, ortak kullanılacak yapılar, tarihi ve kültürel yapıların korunması ve benzeri konularda uyulması gereken ilke, esas ve usulleri kapsar.

(3) Köy yenileme planı kapsamında bulunan yapıların boşaltılması, yıkımı ve kamulaştırılmasında 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümleri uygulanır. Mülk sahipleri tarafından açılacak davalar, mahkemelerde öncelikle görüşülür ve karara bağlanır. Yapıların boşaltılması, yıkılması ve kamulaştırılmasında anlaşma yolu esastır. Bu alanlarda, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 27 nci maddesine göre verilecek kamulaştırmanın aceleliğine il genel meclisi tarafından karar verilir. Gayrimenkullerin kamulaştırma bedelinin tespitinde köy yenileme planı ilanı tarihindeki rayiç değeri esas alınır ve ödeme tarihinde yıllık Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) esas alınarak enflasyon farkı ilave edilir. Köy yenileme planı uygulaması yapılan köylerde yer alan kamuya ait gayrimenkuller il özel idarelerinin bu yöndeki talebi üzerine, harca esas değer üzerinden il özel idarelerine devredilir.

(4) Köy yenileme planı uygulaması yapılan köylerde, il özel idaresi ve köye ait gayrimenkuller ile kamulaştırılan gayrimenkuller üzerindeki inşaatların tamamı il özel idareleri tarafından yapılır veya yaptırılır. İl özel idareleri ile anlaşma yapmayan ve/veya il özel idarelerince kamulaştırılmasına gerek duyulmayan gayrimenkullerin sahipleri proje alanının herhangi bir bölümünde parselasyon planı ile kendilerine ayrılan ada veya parsellerde imar haklarını kullanırlar.

(5) Köy yenileme planı uygulaması yapılan alanlardayapılacak alt yapı ve rekreasyon harcamaları, proje ortak gideri sayılır. İl özel idarelerine ait inşatların proje ortak giderleri il özel idareleri tarafından karşılanır. Kendilerine ayrı ada veya parsel tahsis edilen gayrimenkul sahipleri ile kamulaştırma dışı kalan gayrimenkul sahipleri, sahip oldukları inşaatın toplam metrekaresi oranında proje ortak giderlerine katılmak zorundadır. Proje ortak gideri ödenmeden, yapı kullanma izni verilemez; su, doğalgaz ve elektrik bağlanamaz. Ancak, köy yenileme planı uygulamasında, masrafların yüzde yetmiş beşine kadar olan kısmı il özel idaresi tarafından karşılanabilir. Bu oranı belirlemeye il genel meclisleri yetkilidir.  Geri kalan masraflar hak sahipleri tarafından karşılanır.

(6) Kesinleşen köy yenileme planları, plan sınırları içindeki gayrimenkullerin tapu kütüğünün beyanlar hanesine kaydedilmek üzere tapu sicil müdürlüğüne ve paftasında gösterilmek üzere kadastro müdürlüğüne bildirilir. Söz konusu gayrimenkullerin kaydında meydana gelen değişiklikler il özel idaresine bildirilir.

(7) Köy yenileme planı yapılan köylerde; ifraz, tevhit, sınırlı ayni hak tesisi ve terkini, cins değişikliği ve yapı ruhsatı verilmesine ilişkin işlemler il özel idaresinin izni ile yapılır. Bu yerlerde devam eden inşaatlardan, projeye uygunluğu il özel idaresi tarafından kabul edilenler dışındaki diğer inşaatlar beş yıl süreyle durdurulur. Bu sürenin sonunda durdurma kararının devam edip etmeyeceğine il özel idaresi tarafından karar verilir. Toplam durdurma süresi on yılı geçemez.

(8) İl özel idareleri, köy yenileme planını uygulamak amacıyla; imar uygulaması yapmaya, imar uygulaması yapılan alanlardaki taşınmazların değerlerini tespit etmeye ve bu değer üzerinden hak sahiplerine dağıtım yapmaya veya hâsılat paylaşımını esas alan uygulamalar yapmaya yetkilidir.

(9) Köy yenileme planı uygulaması sırasında, tapu kayıtlarında mülkiyet hanesi açık olan veya ayni hakları davalı olan taşınmazlar doğrudan kamulaştırılarak bedelleri, mahkemece tayin edilen bankaya hak sahipleri adına bloke edilir. İl özel idaresi köy yenileme planı uygulama alanında bulunan taşınmazların kamulaştırılması sırasında veraset ilamı çıkarmaya veya tapudaki kayıt malikine göre işlem yapmaya yetkilidir.

(10) Köy yenileme planı kapsamındaki işler, diğer kamu kurum ve kuruluşları ve mahalli idare birlikleri ile ortak hizmet projeleriyle de gerçekleştirilebilir.

(11) Belediye mücavir alan sınırları içinde kalan köylerde, köy yenileme planı uygulaması, köy tüzel kişiliği ile işbirliği içinde ikinci fıkra hariç yukarıda belirtilen esaslara uygun olarak belediye tarafındanyapılır.

(12) 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamına giren korunması gerekli kültür ve tabiat varlıkları, koruma alanları ve sit alanlarında 2863 sayılı Kanun hükümleri uygulanır.

(13) Köy yenileme planına ilişkin usul ve esaslar Çevre ve Şehircilik Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle, İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

Köy yerleşim planı

MADDE 8- (1)Köy yerleşim planı; köyün merkez ve bağlılarının yerleşik alan sınırını, bu alan içindeki yerleşim parsellerini, hâlihazır konut ve diğer yapılarla ortak kullanımda olan yapıların yerleşim düzenini, sosyal donatı alanlarını, köy içi yolları ve bağlantılarını gösterir. Köy yerleşim planı, köyün merkez ve bağlılarının mevcut yerleşimi ve muhtemel gelişme alanını ihtiva eder.

(2) Hangi köylerde köy yerleşim planı uygulaması yapılacağına valinin teklifi üzerine il genel meclisi tarafından karar verilir. Belediye mücavir alanı sınırı içinde bulunan köylerde, köy yerleşim planı ilgili belediye tarafından yapılır veya yaptırılır.

(3) Köy yerleşim planı; vali tarafından görevlendirilecek vali yardımcısının başkanlığında, il özel idaresi, bayındırlık ve iskân il müdürlüğü, tarım il müdürlüğü, defterdarlık, diğer kuruluş temsilcileri ile köy muhtarından oluşan komisyon tarafından hazırlanır. Bir ilçenin köyleri ile ilgili köy yerleşim planı çalışmalarında komisyona ilçe kaymakamı da dâhil olur. Vali tarafından komisyona yardımcı olmak üzere, inşaat mühendisi, mimar, şehir plancısı, harita mühendisi, ziraat mühendisi, orman mühendisi ve jeoloji mühendislerinden oluşan teknik çalışma grupları oluşturulur.

(4) Köy yerleşim planı hazırlama komisyonu, köyün hâlihazır yerleşimi, gelişme durumu, afet riski ve konut ile diğer ihtiyaçlarını göz önüne alarak köy yerleşim planını hazırlar. Köy yerleşim planı hizmet satın alma yoluyla da yaptırılabilir. Hazırlanan köy yerleşim planı il genel meclisi tarafından onaylandıktan sonra yürürlüğe girer ve il özel idaresi tarafından uygulanır.

(5) Köy yerleşim planında belirlenen alan içinde kalan Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerler ile Hazinenin mülkiyetinde olup kamu hizmetine tahsis edilmemiş taşınmazlar defterdarlığın görüşü alınmak suretiyle, 4342 sayılı Mera Kanununun 5 inci maddesi ile 14 üncü madde hükmüne göre mera, yaylak, kışlak, otlak ve çayır olarak yararlanılamayacağına karar verilen yerler ve köyün ihtiyaç duymadığı harman yeri gibi ortak kullanım alanları da köy yerleşim plânının kesinleşmesinden sonra bu vasıflarını kendiliğinden kaybeder. Bu yerler, valiliğin talebi üzerine köy tüzel kişiliği adına tapuya tescil edilir.

(6) Köy yerleşim planına göre, köy tüzel kişiliği adına tescil edilen parseller, en çok 2000 m² olmak üzere, en az üç yıldır köyde yerleşik bulunanve evi bulunmayan ihtiyaç sahiplerine köy meclisi kararı ile rayiç bedel üzerinden satılır. Satış bedeli peşin veya en çok beş yılda ve beş eşit taksitte tahsil edilir. Tahsil edilen miktarın yüzde ellisi planı uygulayan il özel idaresi veya belediye hesabına, kalan yüzde ellisi de ilgili köy tüzel kişiliği hesabına aktarılır.

(7) İhtiyaç sahiplerine satılan parseller üzerine satış tarihinden itibaren beş yıl içinde bina yapılması zorunludur. Hak sahipleri bu süre içinde parselleri devir ve temlik edemezler. Bina yapılmadığı takdirde tahsil edilen bedel iade edilerek parsel köy tüzel kişiliği adına tescil edilir.

(8) 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamına giren korunması gerekli kültür ve tabiat varlıkları, koruma alanları ve sit alanlarında 2863 sayılı Kanun hükümleri uygulanır.

(9) Köy yerleşim planına ilişkin usul ve esaslar İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

Ortak kullanılan yerlerdeki hakların devamı

MADDE 9- (1) Birkaç köy arasında ortaklaşa kullanılan sıvat, sulak, pınar, baltalık, mera, yaylak, kışlak gibi yerler eğer bir köy sınırı içinde kalıyorsa o köyün malı olmakla beraber diğer köyler de eskiden olduğu gibi bunlardan yararlanır.

(2) Köyler arasında ortaklaşa kullanılan yerler, bir köy sınırı içinde kalmıyorsa buralardan faydalanan köylerin ortak kullanımı devam eder.

Köylerde yapılaşma

MADDE 10- (1) Köy yerleşik alanları ve köylerin geleneksel olarak kullandıkları alanlarda yapılacak yapılar için il özel idaresi tarafından hazırlanan tip projelerin uygulanması durumunda, bu projeler yapı ruhsatı yerine geçer. Yapılacak inşaatlarda il özel idaresi tarafından hazırlanan projeler dışında özel proje uygulandığı takdirde, bu projelerin yapı ruhsatı yerine geçmesi için il özel idaresi tarafından onaylanması zorunludur.

(2) Yapılar, yapım aşamasında ve yapının tamamlanmasından sonra projeye uygunluk açısından il özel idaresi tarafından denetlenir. Projeye uygun olduğu tespit edilen yapılara yapı kullanma izni verilmiş sayılır. Projeye uygun olmadığı tespit edilen yapılar için ek süre verilir. Verilen süre içinde projeye aykırılığı giderilmeyen yapılara yapı kullanma izni verilmemiş sayılır ve bu yapılar projeye uygun hale getirilinceye kadar kullanılamaz.

(3) İlçelere bağlı köylerde yapılacak yapılar için yürütülmesi gereken iş ve işlemler konusunda ilçe kaymakamlıklarına yetki devri yapılabilir.

(4) Köy yerleşik alanlarında yapılacak binalarda yükseklik (12.50) metreyi ve (4) katı geçemez. Bina yüksekliği (6.50) metreden fazla olarak yapılacak her türlü yapı için ilgili mevzuatta öngörülen projelerin hazırlanması ve yapı ruhsatı ile yapı kullanma izni alınması zorunludur.

(5) Bu madde uyarınca izin veya ruhsat verilen yapılara, projesi üzerinden tapu idareleri tarafından kat mülkiyeti kurulabilir.

(6) İl özel idareleri, köy yerleşik alanlarında yapılacak yapılar için yörenin geleneksel, kültürel ve mimari özelliklerine uygun projeler yapar ve yaptırır. Bu projelerin uygulanmasını zorunlu kılabilir.

(7) Köylerde yapılan inşaatlar her türlü harçtan muaftır.

(8) Köylerde yapılaşmaya ilişkin usul ve esaslar, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

Mücavir alandaki köyler

MADDE 11- (1) 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 45 inci maddesi uyarınca belediyelerin mücavir alan sınırına alınan köylerde, ilgili belediye yol, su, kanalizasyon ve katı atık hizmetlerini sunmakla yükümlüdür.

(2) Birinci fıkrada sayılan hizmetler ilgili belediye tarafından yerine getirilmediği takdirde, belediye mücavir alan sınırları içine alınan köyler valinin teklifi, İçişleri Bakanlığının görüşü ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığının onayı ile belediye mücavir alan sınırları dışına çıkarılabilir.

Köy adının değiştirilmesi

MADDE 12- (1)Bir köyün adı, köy meclisinin kararı, halk oylaması, il genel meclisi kararı, kaymakamın görüşü ve valinin teklifi üzerine İçişleri Bakanlığının onayı ile değiştirilir.

(2) Halk oylaması, kabul veya ret şeklinde, ekseriyet sistemine göre yapılır.

(3) Köy adının değiştirilmesine ilişkin karar, Resmi Gazete’de yayımlanır.

Köy tüzel kişiliğinin kaldırılması

MADDE 13- (1) Köy tüzel kişiliği;

a) Köylünün diğer yerleşim yerlerine göç etmesi sonucunda, köy meclisini oluşturmak için yeterli yerleşik nüfusun kal­maması,

b) Köyün bu Kanun hükümlerine göre başka bir yere nakledilmesi, hallerinde, valinin teklifi üzerine İçişleri Bakanlığının kararı ile kaldırılır. Tüzel kişiliği kaldırılan köy en yakın köy veya belediyeye bağlanır.

(2) Köyde kayıtlı seçmenlerin yarıdan bir fazlasının köyün tüzel kişiliğinin kaldırılarak yakın bir köye veya belediyeye katılma yönünde mahallin en büyük mülki idare amirine yazılı başvurusuna istinaden, valinin bildirimi üzerine mahallî seçim kurulları, onbeş gün içinde köyde kayıtlı seçmenlerin oylarını alır ve sonucu bir tutanakla valiye bildirir. İşlem dosyası vali tarafından katılınacak köy veya belediyeye gönderilir. Katılınacak köy veya belediye meclisleri evrakın gelişinden itibaren otuz gün içinde başvuru hakkındaki kararını verir.  Karar olumlu ise katılma gerçekleşir ve katılan köyün tüzel kişiliği köy meclisi veya belediye meclisi kararının kesinleşme tarihi itibariyle sona erer.

(3) Köy tüzel kişiliğinin kaldırılmasına ilişkin kararlar Resmi Gazete’de yayımlanır.

(4) Tüzel kişiliği kaldırılan köylerin tasfiyesi il özel idaresi tarafından yapılır. Birinci fıkraya göre tüzel kişiliği sona eren köylerin taşınır ve taşınmaz malları, hak, alacak ve borçları ile 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa tabi olarak çalışan personeli köyün nakledildiği yerde kurulan köye veya katılınan köy ya da belediyeye intikal eder. İkinci fıkraya göre, bir köye veya belediyeye katılma suretiyle tüzel kişiliği sona eren köylerin, taşınır ve taşınmaz malları, hak, alacak ve borçları ile 4857 sayılı İş Kanununa tabi olarak çalışan personeli katılınan belediye veya köye intikal eder.

Köyde orman emvalinden yararlanma

MADDE 14- (1) Okul, ibadethane, köprü ve köy konağı gibi köyün mahalli müşterek ihtiyaçlarının karşılanmasında kullanılacak bina ve tesislerin yapım, bakım ve onarımında kullanılmak üzere köylere veya köylere hizmet götürme birliklerine, orman idaresinin en yakın satış istif yerlerinden maliyet bedelinin yarısı karşılığında yapacak emval tahsis edilir.

Köyün görev ve yetkileri

MADDE 15- (1) Köyün görev ve yetkileri şunlardır:

a) Yol, su ve kanalizasyon gibi tesislerin bakımı, onarımı, işletilmesi ve korunması;

b) Çevrenin korunması,

c) Köy mezarlıklarının bakım ve onarımının yapılması,

ç) Köydeki kamuya ait mal ve tesisler ile mera, yaylak, kışlak, umuma ait çayır ve otlakların korunması,

d) İhtiyaç halinde 4857 sayılı Kanuna göre işçi çalıştırılması,

e) Köy sınırları içindeki ormanın korunması,

f) Köyde yapılacak kamu yatırımları için taşınmaz tahsisi,

g) Köy içinde veya köyün bağlı bulunduğu il veya ilçe merkezine toplu taşıma hizmetinin yapılması,

ğ) Taşınmaz alınması, köye ait taşınmazların satılması, kiralanması, takası ve bunlar üzerinde sınırlı ayni hak tesisi,

h) Köye ait taşınır ve taşınmaz malların işletilmesi,

ı) Bağış kabul edilmesi,

i) İl özel idaresi veya köylere hizmet götürme birliği ile işbirliği yapılarak katı atık hizmetlerinin yürütülmesi, çöp dökme veya depolama yerlerinin tespit edilmesi,

j) Kültür ve sanat, turizm ve tanıtım faaliyetleri ile spor faaliyetleri düzenlenmesi,

k) Köy yerleşim planı hazırlanmasına yardımcı olunması ve gerektiğinde teknik çalışmaların yaptırılması,

l) Köyde yapılacak yapıların ruhsata, planlara, fen ve sağlık kurallarına uygunluğu açısından izlenmesi ve tespit edilen aykırılıkların il özel idaresine bildirilmesi,

m) Kanunlarla verilmiş diğer görevlerin yapılması,

n) Köyde ihtiyaç duyulan umumi tuvalet, köy konağı, ibadethane, kütüphane, oyun alanı ve spor tesisi, internet erişim merkezi gibi tesisler ile kamu binalarının bakımı, onarımı ve korunması; sağlık ve eğitim tesislerinin ihtiyaçlarının karşılanmasına yardımcı olunması,

o) Köyde yaşayan ihtiyaç sahiplerine ve özürlülere sosyal hizmet ve yardım yapılması,

ö) Diğer kamu kurum ve kuruluşları ile işbirliği içinde meslek ve beceri kazandırma kurslarının açılması,

p) Ağaçlandırma, park ve yeşil alan yapılması; bu alanların korunması ve işletilmesi,

r) İhtiyaç halinde veteriner, mühendis, mimar, teknisyen, tekniker, köy kâtibi ve bekçi unvanlı tam süreli veya kısmi süreli iş akdine dayalı olarak personel çalıştırılması,

s) Köyün imkânları veya 45 inci maddede belirtilen usul ve esaslara göre, köye ait altyapı yatırımları ile kamu binalarının yapımı.

(2) Üçüncü gruba giren köyler birinci fıkranın (a),(b), (c), (ç), (d), (e), (f), (g), (ğ),(h), (ı), (i), (j), (k), (l) ve (m) bentlerinde belirtilen görevleri; ikinci gruba giren köyler üçüncü gruba giren köylerin sorumlu olduğu görevlerin yanında, (n), (o), (ö) ve (p) bentlerinde belirtilen görevleri; birinci gruba giren köyler ise birinci fıkrada sayılan bütün görevleri yürütür.

(3) Hizmetlerin yerine getirilmesinde öncelik sırası, köyün mali durumu ve hizmetin ivediliği dikkate alınarak köy meclisinin kararı ile belirlenir.

(4) Bu maddenin ikinci fıkrasında öngörülen görev paylaşımında ikinci ve üçüncü gruba giren köyler, köy meclisinin kararı ile birinci fıkrada belirtilen diğer görevleri de yapabilirler.

(5) Köylere hizmet götürme birlikleri bu maddede yer alan görevleri bütün köy grupları için mali imkânlar ölçüsünde yapabilir.

(6) Köyün görev, sorumluluk ve yetki alanı köy sınırları dâhilidir.

(7) Köy, köy meclisinin kararı ve mahallin en büyük mülki idare amirinin onayı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;

a) İl özel idaresi ve köylere hizmet götürme birliklerine ait yapım, bakım, onarım ve taşıma işlerini bedelli veya bedelsiz üstlenebilir veya bu kuruluşlar ile ortak hizmet ve yatırım projeleri gerçekleştirebilir ve bu amaçla gerekli kaynak aktarımında bulunabilir. Bu takdirde iş, işin yapımını üstlenen kuruluşun tâbi olduğu mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılır.

b) İkinci ve üçüncü grupta yer alan köylere götürülecek temel altyapı hizmetlerinin il özel idarelerince sunulması esastır. Hizmet sunumu için il özel idaresinin yıllık yatırım programında gerekli planlamanın yapılması sağlanır.

c) Köyler, il özel idaresi ve köylere hizmet götürme birliklerine ait aslî görev ve hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla gerekli aynî ihtiyaçları karşılayabilir, geçici olarak araç ve personel temin edebilir. Köyler; belediyeler, il özel idareleri, köylere hizmet götürme birlikleri, diğer köyler ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile ortak hizmet ve yatırım projeleri gerçekleştirebilir. Köyler; kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak il özel idaresi ve köylere hizmet götürme birliklerine ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredebilir, kiralayabilir veya tahsis edebilir. Bu taşınmazların, tahsis amacı dışında kullanılması hâlinde, tahsis işlemi iptal edilir. Tahsis süresi sonunda, aynı esaslara göre yeniden tahsis mümkündür.

İKİNCİ BÖLÜM

Mahalle Kuruluş ve Esasları ile Mahallenin Görevleri

Mahalle kuruluşu ve sınırlarının tespiti

MADDE 16- (1) Mahalle kurulması için;

a) Belediye sınırları içinde yaşayan halk kendi iskân alanı içinde mahalle kurulması için belediyeye müracaat eder. Halk tarafından müracaat olmasa dahi belediye meclisi mahalle kurulmasına re’sen karar verebilir.

b) Mahalle sınırlarını dere, tepe, cadde, bulvar gibi belirli ve sabit noktalardan geçirmek esastır. Bunun mümkün olmaması durumunda, sınır düz olarak çizilir ve işaretlerle belirtilir.

c) Kurulacak mahallenin krokisi çizilir ve sınırları tespit edilir.

d) Nüfus sayısını, arazi yüzölçümünü, eğitim, ulaşım, imar ve diğer işlemleri rapor halinde hazırlanır. Bu rapor belediye başkanlığının görüşü ile belediye meclisine sevk edilir.

e) Belediye meclisi konuyu önce ihtisas encümenlerinde incelenir. Gerekirse mahallinde araştırma yapar. Ortak bir görüş çerçevesinde düzenleyeceği rapor ile belediye meclisine sevk eder. Belediye meclisi komisyonlardan gelen raporu kabul ya da ret edebilir.

f) Belediye meclisinin kararı ve kaymakamın görüşü üzerine valinin onayı ile mahalle kurulur.

g) Vali mahalle kurulmasının reddine karar vermiş ise durumu bir yazı ile ilgili dilekçe sahiplerine veya belediyeye bildirir. İlgili dilekçe sahipleri veya belediye, karar tebliğ tarihinden itibaren 60 gün içinde yetkili Bölge İdare Mahkemesine dava açarak mahalle kurulmasını isteyebilir.

(2) Belediye sınırları içinde, mahalle kurulması için mahalle nüfusunun 5.000'in üzerinde ve 500'ün altında olmaması şarttır.

(3) Büyükşehir sınırları içinde, mahalle kurulması için mahalle nüfusunun 10.000' in üzerinde ve 1.000'in altında olmaması şarttır.

(4) İl, ilçe ve beldelerde mahalle kurulması zorunludur.

(5) Mahalle kurulmasına, sınırlarının tespit edilmesine, kaldırılmasına, birleştirilmesine veya bölünmesine ilişkin usul esaslar İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

Mahallenin kaldırılması

MADDE 17- (1) Mahallenin kaldırılması; mahalle halkının diğer yerlere göç etmesi veya doğal afet sonucunda mahalleyi oluşturacak yeterli nüfusun kalmaması üzerine belediye meclisinin kararı ve kaymakamın görüşü üzerine valinin onayı ile olur.

(2) Birinci fıkra hükümlerince kaldırılan mahalle en yakın mahalleye bağlanır.

(3) Belediye Kanunun 12 nci maddesine göre mahalle kaldırılmasına dair karar ilk mahallî idareler seçimlerinde uygulanırve seçimler bu yerlerin yeni durumlarına göre yapılır.

Mahallenin bölünmesi

MADDE 18- (1) Mahallenin bölünmesi,

a) Belediye sınırları içinde nüfusu 5.000’in, büyükşehir sınırlarında 20.000’in üzerine çıkması halinde doğrudan belediye meclisi kararı ve kaymakamın görüşü üzerine valinin onayı ile olur.

(2) Mahalle birleştirilmesine dair kararlar kesinleşme tarihini takip eden yılın ocak ayının birinci gününden itibaren yürürlüğe girer ve haziran ayının ilk pazar günü yeni isim almış olan mahallede muhtar ve mahalle meclisi seçimleri yapılır.

Mahalle birleştirilmesi

MADDE 19- (1) Mahalle birleştirilmesi;

a) Belediye sınırları içinde nüfusu 500’ün, büyükşehir sınırlarında 1.000’in altına düşmesi halinde doğrudan belediye meclisi kararı ve kaymakamın görüşü üzerine valinin onayı ile olur.

b) Belediye meclisi (a) fıkrası dışında, mahalle muhtarı ve mahalle meclisinin veya belediye meclisinin talebi üzerine mahallenin birleştirilmesine karar vermiş ise birleştirme işlemi mahalle halk oylaması olur. Yapılan halk oylamasında kullanılan oyların yarıdan bir fazla çıkması durumunda kaymakamın görüşü ve valinin onayı ile karar kesinleşmiş olur. Mahalle halkı referandum sonucunda ret kararı verdiği takdirde birleştirme kararı iptal edilir.

(2) Belediye Kanunun 12 nci maddesine göre mahalle birleştirilmesine dair karar ilk mahallî idareler seçimlerinde uygulanır ve seçimler bu yerlerin yeni durumlarına göre yapılır.

Mahalle isminin değiştirilmesi

MADDE 20- Mahallenin adının değiştirilmesi; mahalle muhtarı ve mahalle meclisinin veya belediye meclisinin talebi üzerine mahalle halk oylaması ile olur.Yapılan halk oylamasında kullanılan oyların yarıdan bir fazla çıkması durumunda belediye meclisinin kararı, kaymakamın görüşü ve valinin onayı ile karar kesinleşmiş olur.

Belediyenin mahalle ile ilgili görevleri

MADDE 21-(1) Belediye, mahallelinin ortak isteklerini göz önünde bulundurur ve hizmetlerin mahallenin ihtiyaçlarına uygun biçimde yürütülmesini sağlamaya çalışır. Mahalleye yapılacak yatırım hizmetlerini ilgili mahalle ihtiyar heyetiyle birlikte planlar ve yapar.

(2) Belediye, mahalleye muhtar evi yapmak, muhtar evinin; iç donanım, elektrik, su, telefon, internet, doğalgaz (ısınma), kırtasiye, sekreter gibi ihtiyaçlarının karşılamak için bütçeden gerekli ayni ve nakdi yardım ve desteği sağlar.

(3) Belediye, mahalle sakinleri arasında sosyal ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesi ve kültürel değerlerin korunması konusunda gerekli çalışmaları yapar. Bu çalışmalarda üniversitelerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının,mahalle muhtarlarının, sendikaların, sivil toplum kuruluşları ve uzman kişilerin katılımını sağlayacak önlemler alınır.

(4) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi mahalle alt yapı; coğrafî ve mahalle bilgi sistemleri, çevre ve çevre sağlığı, temizlik, ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar, kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, spor tesisi, sosyal hizmet ve yardım, meslek ve beceri kazandırma kursları, genç, yaşlı, engelli, kadın ve çocuklar için konukevleri açmak zorundadır. Gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi verir, mahalle amatör spor kulüplerine ayni ve nakdî yardım yapar ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmalarını mahalle meclisleriyle işbirliği içinde düzenler.

(5) Mahallî idareler ve mahalle ihtiyar heyetiyle diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait yapım, bakım, onarım ve taşıma işlerini bedelli veya bedelsiz üstlenebilir veya bu kuruluşlar ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir ve bu amaçla gerekli kaynak aktarımında bulunabilir. Bu takdirde iş, işin yapımını üstlenen kuruluşun tâbi olduğu mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılır.

(6) Mahallî idareler ve mahalle ihtiyar heyetiyle merkezî idareye ait aslî görev ve hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla gerekli aynî ihtiyaçları karşılayabilir, geçici olarak araç ve personel temin edebilir.

(7) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile mahalle meclisleriyle ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir.

(8) Kent konseyi, kent yaşamında; kent vizyonunun ve hemşehrilik bilincinin geliştirilmesi, kentin hak ve hukukunun korunması, sürdürülebilir kalkınma, çevreye duyarlılık, sosyal yardımlaşma ve dayanışma, saydamlık, hesap sorma ve hesap verme, katılım ve yerinden yönetim ilkelerini hayata geçirmeye çalışır. Belediyeler mahalle muhtarları ve meclisiyle diğer ilgililerin katılımıyla oluşan kent konseyinin faaliyetlerinin etkili ve verimli yürütülmesi konusunda yardım ve destek sağlar.

(9) Sağlık, eğitim, spor, çevre, sosyal hizmet ve yardım, kütüphane, park, trafik ve kültür hizmetleriyle yaşlılara, kadın ve çocuklara, engellilere, yoksul ve düşkünlere yönelik hizmetlerin yapılmasında beldede dayanışma ve katılımı sağlamak, hizmetlerde etkinlik, tasarruf ve verimliliği artırmak amacıyla gönüllü kişilerin katılımına yönelik programlar uygular.

(10) Mahalle sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak ve mahalle sakinlerinin belediye hizmetleriyle ilgili görüş ve düşüncelerini tespit etmek amacıyla kamuoyu yoklaması ve araştırması yapabilir.

(11) Belediye; mahalle ihtiyar heyetine su tahsilatı, emlak ve arazi vergisi, ilan ve reklam vergisi, eğlence vergisi, haberleşme vergisi, elektrik ve havagazı tüketim vergisi, yangın sigorta vergisi ve çevre temizlik vergisi tahsilat yetkisi verebilir.

(12) Belediye mahalle ihtiyar heyetine Belediye Gelirleri Kanununda sayılan ve doğrudan belediyelerce toplanan vergi, resim, harç, katkı ve katılma paylarından yüzde bir oranında pay ödemekle yükümlüdür.

Mahallenin görev ve yetkileri

MADDE 22- (1) Mahallenin görevleri şunlardır;

a) Hemşehriler arasında sosyal ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesi ve kültürel değerlerin korunması konusunda gerekli çalışmaları belediye ile birlikte yapmak,

b) Ortak yararlarını belirlemek, bunları dile getirme stratejilerini saptamak, düzenli olarak belirli yer ve zamanlarda mahalle halkını olabildiğince doğrudan katılımla bir araya getirebilmek ve müzakere toplantıları organize edebilmek,

c) Belediyenin karar ve hizmetlerine katılmak, bilgilenmek ve hizmetlerden yararlanmak,

d) Mahalle sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak,

e) Mahallede Kültür ve sanat, turizm ve tanıtım faaliyetleri ile spor faaliyetlerini belediye ile işbirliği içinde düzenlenmek,

f) Belediye ve diğer kamu kurum ve kuruluşları ile işbirliği içinde meslek ve beceri kazandırma kurslarının açtırmak,

g) Mahalle sınırları içinde belediyenin yapmış olduğu hizmetleri korumak ve kollamak,

ğ)  Belediye ile işbirliği içinde mahallede ağaçlandırma, park ve yeşil alanı yaptırmak,

h) Mahallede yaşayan ihtiyaç sahiplerine ve özürlülere sosyal hizmet ve yardım yapmak ve yaptırmak,

ı) Mahallede ihtiyaç duyulan muhtar evi, ibadethane, oyun alanı ve spor tesisi, sağlık ve eğitim tesislerinin ihtiyaçlarının karşılanmasına yardımcı olmak,

i) Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak,

(2) Mahalle sınırları içinde oturan, bulunan veya ilişiği olan her şahıs, belediyenin kanunlara dayanan kararlarına, emirlerine ve duyurularına uymakla ve belediye vergi, resim, harç, katkı ve katılma payı ödemekle yükümlüdür.

ÜÇÜNCÜ KISIM

Köy ve Mahalle Organları 

BİRİNCİ BÖLÜM

Köy Meclisinin Görev ve Yetkileri

Köy organları

MADDE 23- (1) Köy organları, köy meclisi ve muhtardan oluşur.

Köy meclisi

MADDE 24- (1)Köy meclisi köyün karar organıdır ve ilgili kanunda gösterilen esas ve usullere göre seçilmiş üyelerden oluşur.

(2) Köy meclisi muhtar hariç;

a) Birinci grup köylerde sekiz üyeden,

b) İkinci grup köylerde altı üyeden,

c) Üçüncü grup köylerde dört üyeden,

oluşur.

 

Köy meclisinin görev ve yetkileri

MADDE 25- (1) Köy meclisinin görev ve yetkileri şunlardır;

a) Bütçe ve kesin hesabı kabul etmek,

b) Taşınmaz mal alımına, satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine ve süresi on yılı geçmemek üzere kiralanmasına karar vermek,

c) Köy adına yapılacak kamulaştırmalar için kamu yararı kararı almak,

ç) Şartlı bağışları kabul etmek,

d) Köy tarafından kullanıma sunulan mal ve hizmetlerin ücret tarifesini belirlemek,

e) Köy bağlısı, meydan, yol, sokak, cadde ve benzeri yerlere ad vermek,

f) Şebekeli içme suyu olan köylerde, su sayacı takılması zorunluluğu getirilip getirilmeyeceğine karar vermek,

g) Diğer mahallî idarelerle birlik kurulmasına, kurulmuş birliklere katılmaya veya ayrılmaya karar vermek,

ğ) Köy yerleşim planlarının hazırlanması veya yenilenmesine karar vermek,

h) Köyde iş akdine dayalı olarak personel çalıştırılmasına karar vermek,

ı) Kanunlarla verilmiş diğer görevleri yapmak,

(2) Köye ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak il özel idaresi, köylere hizmet götürme birlikleri ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devir veya tahsis etmek,

(3) Köyü ilgilendiren önemli işlerin karara bağlanması için tüm seçmenlerin görüş ve düşüncelerini tespit etmek amacıyla kamuoyu yoklaması ve araştırması yapmak,

(4) Köye devir ve teslim edilen tesislerin bakım, onarım ve işletmesi ve icabında bazı parçalarının yenilemek.

(5) Köy meclisi, kanunlara aykırı olmamak kaydıyla ve mahallin en büyük mülki idare amirinin onayı ile köy içi ulaşımın temini, su kaynaklarının korunması ve su şebekesinin kullanımı, kamu yapıları ve ortak hizmet alanlarının kullanımı, bu Kanunla köylere verilen görevlerin yerine getirilmesini sağlamak ve çevrenin korunması amacıyla düzenleme yapabilir.

(6) Alınan karar ve düzenlemelere uymayan kişilerin fiilleri; 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 32 nci maddesindeki emre aykırı davranış sayılır ve bu Kanun hükümlerine göre yaptırım uygulanır.

Meclis kararlarının onayı

MADDE 26- (1) Taşınmaz mal alımına, satımına, kiralanmasına, tahsisine, devrine, takasına ve bunlar üzerinde sınırlı ayni hak tesisine ilişkin kararlar; kamulaştırma için alınan kamu yararı kararları; ücret tarifesine ilişkin kararlar; genel emir ve düzenleme niteliğindeki kararlar; köy bağlısı, meydan, yol, sokak, cadde ve benzerlerine ad verilmesine ilişkin kararlar ile personel istihdamına ilişkin kararlar mahallin en büyük mülki idare amirinin onayına tabidir.

(2) Köy bağlılarına ad verilmesine ilişkin kararlar, vali tarafından İçişleri Bakanlığına bildirilir.

Yasaklar ve yükümlülükler

MADDE27- (1) Birinci grup köylerde muhtar ve meclis üyeleri, münhasıran kendileri, ikinci derece dâhil kan ve kayın hısımları ve evlatlıkları ile ilgili işlerin görüşüldüğü meclis toplantılarına katılamazlar.

(2) İkinci ve üçüncü grup köylerde muhtar ve meclis üyeleri, kendileri, birinci derece kan ve kayın hısımları ile ilgili işlerin görüşüldüğü meclis toplantılarına katılamazlar.

(3) Muhtar ve meclis üyeleri görevleri süresince köy tüzel kişiliğine karşı doğrudan veya dolaylı olarak taahhüde giremez, komisyonculuk ve temsilcilik yapamazlar.

İKİNCİ BÖLÜM

Mahalle Meclisinin Görev ve Yetkileri

Mahalle organları

MADDE 28- (1) Mahalle organları, mahalle ihtiyar heyeti ve muhtardan oluşur.

(2) Mahalle muhtar ve ihtiyar heyeti belediye ve diğer kamu kurumlarının yardımcı organıdır.

Mahalle İhtiyar Heyeti

MADDE 29- (1) Mahalle ihtiyar heyeti mahallenin karar organıdır ve bu kanunda gösterilen esas ve usullere göre seçilmiş üyelerden oluşur.

(2) Mahalle ihtiyar heyeti muhtar hariç, dört asil ve dört yedek üyeden oluşur.

(3) Mahalle ihtiyar heyeti birleşik oy pusulasında sırasına göre seçilir.

Mahalle ihtiyar heyeti görev ve yetkileri

MADDE 30- (1) Mahalle ihtiyar heyetinin görevleri şunlardır;

a) Mahalle sakinlerinin gönüllü katılımıyla ortak ihtiyaçları belirlemek,

b) Mahallenin yaşam kalitesini geliştirmek için gereken çalışmaları yapmak,

c) Belediye ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilişkilerini yürütmek,

d) Mahalle ile ilgili konularda görüş bildirmek,

e) Mahalleyi ilgilendiren önemli işlerin karara bağlanması için tüm seçmenlerin görüş ve düşüncelerini tespit etmek amacıyla kamuoyu yoklaması ve araştırması yapmak,

f) Muhtar ile birlikte ortak imzalanması gereken belgeleri imzalamak,

g) Bu kanun hükümleri ile diğer kanunlarda verilen görevleri yapmakla yükümlüdür.

(2) Mahalle ihtiyar heyeti üyeleri, görevlerini günü gününe görürler ve herhangi sebep bulunmadıkça halkın işlerini hiçbir suretle bir günden fazla alıkoyamazlar.

(3) Mahalle ihtiyar heyeti, toplantı yeri olarak belirlenen yerde, her ayın ilk iş günü kendiliğinden toplanır. Toplantı süresi en fazla iki iş günüdür.

(4) Mahalle ihtiyar heyeti, üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanır ve katılanların salt çoğunluğuyla karar alır.

Yasaklar ve yükümlülükler

MADDE 31- (1) Mahallelerde muhtar ve mahalle ihtiyar heyeti üyeleri, kendileri, birinci derece kan ve kayın hısımları ile ilgili işlerin görüşüldüğü meclis toplantılarına katılamazlar.

(2) Muhtar ve mahalle ihtiyar heyeti üyeleri görevleri süresince doğrudan veya dolaylı olarak taahhüde giremez, komisyonculuk ve temsilcilik yapamazlar.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Köy ve Mahalle Meclisinin Ortak Hükümler

Köy meclisinin toplantısı

MADDE 32- (1) Köy ihtiyar meclisi ve mahalle ihtiyar heyeti, seçim sonuçlarının ilânından itibaren beş gün içinde muhtarın başkanlığında kendiliğinden toplanır.

2) Köy ihtiyar meclisi ve mahalle ihtiyar heyeti, toplantı yeri olarak belirlenen yerde, her ayın ilk iş günü kendiliğinden toplanır. Toplantı süresi en fazla iki iş günüdür.

(3) Meclis gündemi, muhtar tarafından doğrudan veya üyelerin teklifi üzerine belirlenir.

(4) Köy ve mahalle muhtarı acil durumlarda lüzum görmesi halinde köy meclisini ve ihtiyar heyetini toplantıya çağırabilir.

(5) Oylamada eşitlik çıkması durumunda muhtarın bulunduğu taraf çoğunluk sayılır.

(6) İhtiyar meclisi ve ihtiyar heyeti toplanmasında, üye tam sayısının salt çoğunluğu sağlanamadığı takdirde muhtar, önceden gün ve saatini ilan ederek en geç üç gün içinde toplanmak üzere ihtiyar meclisini ve ihtiyar heyetini tatil eder. Müteakip toplantı, katılan üyeler ile yapılır.

(7) İhtiyar meclisi ve ihtiyar heyetinde oylamalar açık oylama yöntemi ile yapılır.

(8) Oy verme kapalı veya açık kabul veya ret şeklinde olur.

(9) İhtiyar meclisi ve ihtiyar heyeti kararları, muhtar ve toplantıya katılan üyeler tarafından imzalanır ve uygun araçlarla köyde ve mahallede ilan edilir.

(10) Köy ihtiyar meclisi ile mahalle ihtiyar heyetinin toplantıları alenidir.

İhtiyar Meclisi ile İhtiyar Heyeti üyeliğinin sona ermesi

MADDE 33- (1) İhtiyar meclisi ile ihtiyar heyeti üyeliği, ölüm ve istifa durumunda kendiliğinden sona erer. ihtiyar meclisi ile ihtiyar heyeti üyeliğinden istifa dilekçesi mahallin en büyük mülki idare amirine verilir.

(2) Özürsüz olarak arka arkaya üç toplantıya veya bir yıl içinde yapılan toplantıların yarısına katılmayan üyenin, üyeliğinin düşmesine, savunması alındıktan sonra ihtiyar meclisi ile ihtiyar heyeti üye tam sayısının salt çoğunluğuyla karar verilir.

(3) ihtiyar meclisi ile ihtiyar heyeti üyeliğine seçilme yeterliğinin kaybedilmesi durumunda üyeliğin düşmesine, valinin bildirimi üzerine bölge idare mahkemesi tarafından karar verilir.

İhtiyar Meclisi ile İhtiyar Heyetinin feshi

MADDE 34- (1) İhtiyar meclisi ile ihtiyar heyeti;

a) Kendisine kanunla verilen görevleri süresi içinde yapmayı ihmal eder ve bu durum köye ait işleri sekteye veya gecikmeye uğratırsa,

b) Köy ve mahalleye verilen görevlerle ilgisi olmayan siyasî konularda karar alırsa, valinin bildirimi üzerine bölge idare mahkemesi tarafından feshedilir.

(2) Bu şekilde feshedilen ihtiyar meclisi ile ihtiyar heyetin yerine seçilen ihtiyar meclisi ile ihtiyar heyeti, kalan süreyi tamamlar.

Boşalan ihtiyar meclisi ile ihtiyar heyeti görevinin yerine getirilmesi

MADDE 35- (1) İhtiyar meclisi ile ihtiyar heyeti;

a) Danıştay tarafından feshi,

b) Ölüm, istifa, yargı kararı ve benzeri nedenlerle görevin sona ermesi veya görevden uzaklaştırma ya da tutuklama hallerinde yedek üyelerin çağrılmasından sonra da toplantı yeter sayısının sağlanamaması,

c) Geçici olarak görevden uzaklaştırılması

d) Geri çağırma işleminin uygulanması,

hallerinde,

İhtiyar meclisi ile ihtiyar heyeti çalışabilir duruma gelinceye veya yeni ihtiyar meclisi ile ihtiyar heyeti seçimi yapılıncaya kadar ihtiyar meclisi ile ihtiyar heyeti görevi, mahallin en büyük mülki idare amirinin bu göreve seçilme yeterliliğine sahip köylüler ile mahalleliler ya da kamu görevlileri arasından görevlendireceği üç kişi tarafından yürütülür.

(2) Tutuklama ve geçici olarak görevden uzaklaştırma durumunda yedek üyeler geçici olarak göreve çağrılır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Köy Muhtarı ile Görev ve Yetkileri

Köy muhtarı

MADDE 36- (1) Köy muhtarı, ilgili Kanunda gösterilen esaslara göre seçilir.

(2) Muhtar, köyün başı ve tüzel kişiliğinin temsilcisidir.

(3) Köy muhtarlarına soruşturma izni; ilçelerde kaymakam, merkez ilçede vali, yokluklarında ise vekilleri tarafından bizzat kullanılır.

Köy muhtarının köy ile ilgili görev ve yetkileri

MADDE 37- (1) Muhtarın görev ve yetkileri şunlardır:

a) Köyün hak ve menfaatlerini korumak,

b) Köy tüzel kişiliğinin başı sıfatıyla, davacı veya davalı olarak yargı yerlerinde; resmi dairelerde, üye olunan mahalli idare birliklerinde ve törenlerde köyü temsil etmek veya ettirmek,

c) Köy meclisine başkanlık etmek,

ç) Köyün taşınır ve taşınmaz mallarını idare etmek,

d) Kamulaştırma kararlarını uygulamak,

e) Taşınmaz mal alımına, satımına, kiralanmasına, tahsisine, devrine, takasına ve bunlar üzerinde sınırlı ayni hak tesisine ilişkin meclis kararlarını uygulamak,

f) Köyün gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek,

g) Köy meclisinin kararlarını uygulamak,

ğ) Köy meclisinin kararına istinaden köy adına sözleşme yapmak,

h) Köy bütçesini hazırlamak, uygulamak ve kesin hesabı hazırlamak,

ı) Köyde çalışacak personeli görevlendirmek ve bunlarla sözleşme yapmak,

i) Şartsız bağışları kabul etmek,

j) Köyde sağlık ve çevreyi korumak ve bu konularda ilgili kuruluşlarla işbirliği yapmak,

k) Kamu idarelerince köy hakkında talep edilen verilerin toplanmasına yardımcı olmak,

l) Köy sınırları içinde bulunan tespit veya tescili yapılmış taşınır ve taşınmaz kültür varlıklarının korunmasını sağlamak, tahribatları ve yasadışı uygulamaları yasal süresi içinde ilgili kurumlara bildirmek.

(m) Köy tüzel kişiliği ile davacı ve davalı olan muhtar ve köy meclisi üyeleri bu davalarda köy tüzel kişiliğini temsil edemezler. Muhtarın köy tüzel kişiliği ile davacı ve davalı olması halinde yetkili temsilciyi muhtarın yokluğunda en yaşlı üyenin başkanlığında toplanan köy meclisi seçer.

n) Doğrudan köy meclisine verilmemiş görev ve hizmetleri yapmak,

BEŞİNCİ BÖLÜM

Mahalle Muhtarı ile Görev ve Yetkileri

Mahalle muhtarı

MADDE 38- (1) Muhtar, ilgili Kanunda gösterilen esaslara göre seçilir.

(2) Muhtar, mahallenin başı ve temsilcisidir.

(3) Mahalle muhtarlarına soruşturma izni; ilçelerde kaymakam, merkez ilçede vali, yokluklarında ise vekilleri tarafından bizzat kullanılır.

Mahalle muhtarın mahalle ile ilgili görevler

MADDE 39- (1) Mahalle muhtarının belediye ilgili görevleri şunlardır;

a) Mahallenin hak ve menfaatlerini korumak ve mahalle ile ilgili konularda görüş bildirmek, mahalleye yapılacak yatırım hizmetlerini belediye ile planlamak,

b) Belediye meclisi toplantılarına katılmak, mahallelinin ortak isteklerini göz önünde bulundurmak ve hizmetlerin mahallenin ihtiyaçlarına uygun biçimde yürütülmesini sağlamaya çalışmak,

c) Mahallesi ile ilgili konuların görüşüldüğü belediye ihtisas komisyonu toplantılarına katılmak söz söylemek ve gerektiğinde oy kullanmak,

d) Mahallenin imar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi mahalle alt yapı sorunlarını belirlemek, bunları dile getirmek, stratejilerini saptamak ve bunları belediyeye iletmek,

e) Mahalle sakinleri arasında sosyal ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesi ve kültürel değerlerin korunması konusunda gerekli çalışmaları belediye ile birlikte yapmak,

f) Mahallede kültür ve sanat, turizm ve tanıtım faaliyetleri ile spor faaliyetlerini belediye ile işbirliği içinde düzenlenmek,

g) Belediye ile işbirliği içinde mahalleye meslek ve beceri kazandırma kurslarının açmak ve açtırmak,

ğ) Mahalle sınırları içinde çevrenin korunmasında her türlü desteği sağlamak, belediyenin yapmış olduğu hizmetleri korumak ve kollamak,

h)  Belediye ile işbirliği içinde mahallede ağaçlandırma, park ve yeşil alanı yaptırmak,

ı) Mahallede yaşayan ihtiyaç sahiplerine ve özürlülere sosyal hizmet ve yardım yapmak ve yaptırmak,

i) Mahalleye, muhtar evi, oyun alanı, spor tesisi ve diğer hizmetleri belediye ile işbirliği içinde yaptırmak,

j) Belediye trafik ve zabıta ekiplerine yardımcı olmak,

k) Mahalle sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak,

l) Belediye meclis toplantılarını mahalle halkına duyurmak, belediye meclisinin aldığı kararların bir örneğini mahalle halkına ilan etmek,

m) Belediyelerce verilen diğer görevleri yapar.

(2) Belediye; mahalle mahalle muhtarlıklarına su tahsilatı, emlak ve arazi vergisi, ilan ve reklam vergisi, eğlence vergisi, haberleşme vergisi, elektrik ve havagazı tüketim vergisi, yangın sigorta vergisi ve çevre temizlik vergisi tahsilat yetkisi vermesi durumunda bu tahsilatları yapar.

(3) Muhtar, belediyenin resmi ve özel ulaşım hizmetlerinden ücretsiz yararlanır.

Köy ve mahalle muhtarının ortak görevleri ve yetkileri

MADDE 40- (1) Köy ve mahalle muhtarının kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgili görevleri;

a) Köy ve mahallede evlendirme işlemlerini yapmak,

b) Köy ve mahalleye gelen kamu görevlilerine yardımcı olmak,

c) Köy ve mahallede ikamet eden kişilere yerleşim yeri belgesi düzenlemek,

ç) SOYBİS Sistemine göre yardıma muhtaç olanlara fakirlik ihtiyaç ilmühaberleri vermek,

d)Köy ve mahallede dirlik ve kamu düzeninin sağlanması ve asayişin korunmasında ve kaçakçılığın men ve takibinde kolluk kuvvetlerine yardımcı olmak ve gerektiğinde bu konularda mahallin en büyük mülki idare amirine müracaat etmek,

e) Hâkim veya Cumhuriyet Savcısı hazır olmaksızın kolluk tarafından evlerde veya iş görmeğe mahsus yerler ile kapalı yerlerde yapılacak aramalarda hazır bulunmak,

f) Afet zamanlarında yetkilendirilen idareye yardımcı olmak,

g) Köy ve mahallede tebliğ olunacak evrakı tebliğ memurundan teslim almak,

g) Zorunlu eğitim çağı dışına çıkanların eğitimine yönelik çalışmaların yapılmasına yardımcı olmak,

h) Köy ve mahallelerle ilgili olarak kamu kurum ve kuruluşları ve köy ve mahalle ihtiyar meclisi ve ihtiyar heyetine önerilerde bulunmak,

ı) Mahallin en büyük mülki idare amirince kendisine verilen görevleri yapmak,

i) Kanunlar ilediğer kanunlarla verilen görevleri yapar.

(2) Muhtar, 6964 sayılı Ziraat odaları ve ziraat Odaları Birliği Kanunu’nun 5 nci maddesi ile, bu Kanun gereği çıkarılar Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları Birliği Nizamnamesinin 5 ve 11. maddesinde bulunan görevleri yapmakla yükümlüdür.

(3) Muhtar, görevlerini günü gününe görürler ve herhangi makbul sebepler olmadıkça halkın işlerini hiçbir suretle bir günden fazla alıkoyamazlar.

(4) Muhtar, Darphanede basılmış üzerinde Türkiye Cumhuriyeti ve mahallenin adı yazılı resmi mühür kullanır. Muhtarlık mührü, yalnız muhtarlarda bulunur ve saklanır.

(5) Muhtar, her türlü kağıtlara bastıkları mühürün kenarına, imzalarını koymak ve ayrıca mahallenin adı ile kendi ad ve soyadlarını yazmak ödevindedirler.

(6) Köy ve mahalle muhtarına köy ve mahalle işleriyle ilgili, karşı gelen ve kötü söz söyleyen devlet memuruna karşı koyanlar gibi ceza görür.

ALTINCI BÖLÜM

Köy ve Mahalle Muhtarına ilişkin Ortak Hükümler

Muhtarlığın sona ermesi

MADDE 41- (1) Ölüm, istifa, vazifeden çıkarılma, seçimin onanmaması ve 45 günden fazla askere alınma gibi sebeplerle köy ve mahalle muhtarlığı kendiliğinden sona erer. İstifa mahallin en büyük mülki idare amirine verilir.

(2) Muhtarın;

a) Mazeretsiz ve kesintisiz olarak otuz günden fazla görevini terk etmesi ve bu durumun mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından belirlenmesi,

b) Seçilme yeterliliğini kaybetmesi,

c) Geri çağırma işleminin uygulanması,

d) Görevini sürdürmesine engel bir hastalık veya sakatlık durumunun yetkili sağlık kuruluşu raporuyla belgelenmesi,

e) İhtiyar meclisi ile ihtiyar heyetinin feshine neden olan eylem ve işlemlere katılması,

Hallerinden birinin meydana gelmesi durumunda, valinin teklifi ve İçişleri Bakanlığının bildirimi üzerine Danıştay kararıyla muhtarlık görevine son verilir.

Muhtarlığın boşalması halinde yapılacak işlem

MADDE 42-(1) Muhtarlığının herhangi bir sebeple boşalması halinde meclisin en yaşlı üyesi durumu, yazılı olarak ilgili seçim kuruluna ve mahallin en büyük mülkiye amirine bildirmek zorundadır.

(2) Muhtarlığın herhangi bir nedenle boşalması durumunda, mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından köy meclisinin on gün içinde toplanması sağlanır. İhtiyar meclisi veya ihtiyar heyetinin, en yaşlı üyenin başkanlığında toplanarak; muhtarlığın boşalması veya seçim dönemini aşacak şekilde kamu hizmetinden yasaklanması halinde muhtar; muhtarın geçici olarak görevden uzaklaştırılması, geri çağırma işleminin uygulanması, tutuklanması veya seçim dönemini aşmayacak biçimde kamu hizmetinden yasaklaması halinde muhtar vekili seçer. Muhtar veya vekili seçilinceye kadar geçici muhtarlık görevi en yaşlı üye tarafından yürütülür.

(3) Muhtar veya muhtar vekili ihtiyar meclis veya ihtiyar heyeti üyeleri arasından seçilir. Muhtar veya muhtar vekili seçimi için ilk iki oylamada üye tam sayısının üçte iki, üçüncü oylamada üye tam sayısının salt çoğunluğu aranır. Üçüncü oylamada salt çoğunluk sağlanamazsa, en çok oy alan iki aday için dördüncü oylama yapılır. Dördüncü oylamada en fazla oy alan üye, muhtar veya muhtar vekili seçilmiş olur. Oyların eşitliği durumunda kura çekilir.

(4) Muhtar veya muhtar vekili seçimi on gün süresi sonunda tamamlanmadığı takdirde mahallin en büyük mülkiye amiri meclis üyeleri arasından bir üyeyi muhtar vekili olarak görevlendirir.

(5) Yeni muhtarın görev süresi, yerine seçildiği muhtarın görev süresi ile sınırlıdır. Muhtar vekili, yeni muhtar seçilinceye veya görevden uzaklaştırılmış ya da tutuklanmış olan muhtar göreve dönünceye kadar görev yapar. Köy ve mahalle ihtiyar meclisi veya ihtiyar heyeti tutuklama ve geçici olarak görevden uzaklaştırma durumunda yedek üyeler geçici olarak göreve çağrılır.

(6) Boşalan muhtarlıklar için her yıl haziran ayının ilk pazar günü seçim yapılır.

(7) Seçim döneminin sona ermesinden önce ihtiyar meclisi veya ihtiyat heyeti üye sayısının yedeklerinin de getirilmesinden sonra üye tamsayısının, yarısına düşmesi halinde, muhtar, durumu bir hafta içinde ilgili seçim kurulu başkanlığına ve bilgi için de mahallin en büyük mülkiye amirine bildirmeye mecburdur. Bu bildirim üzerine ilçe seçim kurulu başkanlığınca durum 48 saat içinde ilan edilir. İlan tarihinden sonra gelen 60 ıncı günü takip eden ilk pazar günü oy verilir. İhtiyar meclisi veya ihtiyar heyeti seçiminin yapılması gerektiği hallerde köy ve mahalle muhtarlığı da boşalmış ise, haziran ayı beklenmeksizin her iki seçim beraber yapılır.

(8) Köy ve mahalle muhtar seçimleri, seçim işlemleri sebebiyle iptaline karar verildiği takdirde, o seçim çevresinde yeniden seçim yapılır.

(9) İl seçim kurulu, seçimin iptaline dair kararı ilân ettiği gibi kararın kesinleşmesini müteakip o çevrede seçim yapılacağını da derhal ilân eder. Bu ilândan sonra gelen 60 ıncı günü takip eden ilk Pazar, oy verme günüdür.

Geri çağırma

MADDE 43- (1) Köy ve mahalle muhtarı ve ihtiyar meclisinin veya heyetinin kanunlarla kendilerine verilen görevleri yapmamaları ve bu durumun kamu hizmetlerinde aksamaya yol açması halinde, mahallede kayıtlı seçmenlerin en az yarısı, mahallin en büyük mülki idare amirine yazılı başvurarak muhtarın, ihtiyar meclisinin veya heyetinin veya muhtarla birlikte ihtiyar meclisinin veya heyetinin geri çağrılmasını isteyebilir.

(2) Yetkili seçim kurulu, mahallin en büyük mülki idare amirinin bildirimi üzerine otuz gün içinde muhtar veya ihtiyar meclisinin veya heyetinin geri çağrılıp çağrılmaması yönündeki seçmen iradesini tespit etmek üzere mahallede halk oylaması yaptırır ve sonucu mahallin en büyük mülki idare amirine bildirir. Kayıtlı seçmenlerin en az üçte ikisinin geri çağırma yönünde karar vermesi durumunda, valinin bildirimi üzerine bölge idare mahkemesinin kararı ile ilgili organın görevi sona erer.

(3) Geri çağırma, mahalli idareler genel seçimlerinin üzerinden bir yıl geçmedikçe ve genel seçimlere bir yıldan daha az bir zaman kaldığı takdirde istenemez.

(4) Geri çağırma başvurusunun reddedilmesinin üzerinden bir yıl geçmedikçe yeniden geri çağırma başvurusu yapılamaz.

Görevden uzaklaştırma

MADDE 44- (1) Görevleriyle ilgili bir suç nedeniyle haklarında soruşturma veya kovuşturma açılan köy ve mahalle organları veya bu organların üyeleri, kesin hükme kadar İçişleri Bakanı tarafından görevden uzaklaştırılabilir.

(2) Görevden uzaklaştırma kararı iki ayda bir gözden geçirilir. Devamında kamu yararı bulunmayan görevden uzaklaştırma kararı kaldırılır.

(3) Görevden uzaklaştırılanlar hakkında; kovuşturma başlatılmaması, kamu davasının düşmesi veya beraat kararı verilmesi, davanın genel af ile ortadan kaldırılması veya görevden düşürülmeyi gerektirmeyen bir suçla mahkûm olunması durumunda görevden uzaklaştırma kararı kaldırılır.

(4) Görevden uzaklaştırılan köy ve mahalle muhtarına görevden uzak kaldığı sürece aylık ödeneğinin üçte ikisi ödenir. Ancak bu süre içinde diğer sosyal hak ve yardımlardan yararlanmaya devam eder. Görevden uzaklaştırma işleminin kalkmasından sonra ödenmeyen muhtar ödeneği defaten ödenir. Muhtar vekiline muhtar ödeneği tam olarak ödenir.

(5) Görevden uzaklaştırılması mahkeme kararı ile kesinleşen muhtar ve ihtiyar meclisinin veya heyetinin üyesi tekrar aynı görevlere seçilemez.

ÜÇÜNCÜ KISIM

Personel ve Mali Hükümler

BİRİNCİ BÖLÜM

Köy Personeli

Köy personeli

MADDE 45- (1) İhtiyaç halinde köylerde; mimar, mühendis, veteriner, teknisyen, tekniker, köy kâtibi, bekçi ve işçi, 4857 sayılı Kanun hükümlerine göre tam süreli veya kısmi süreli iş akdiyle çalıştırılabilir.

(2) Köylerin, birinci fıkra hükümlerine göre istihdam ettikleri tam süreli personele ödenecek net ücret, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda belirtilen aynı kadro unvanlı personel için birinci derecenin birinci kademesi esas alınmak suretiyle tespit edilecek her türlü ödemeler toplamının net tutarını geçmemek üzere köy meclisi kararıyla belirlenir. Genel hükümlere göre birinci dereceden kadro ihdas edilemeyen kadro unvanları için ise o kadro unvanından ihdası yapılmış en yüksek kadro derecesinin birinci kademesi esas alınır ve yapılacak ödemenin azami tutarı yukarıda belirtilen usule göre tespit olunur.

(3) Kısmi süreli olarak çalıştırılacak personele ödenecek net ücret, aynı unvanlıkadroların birinci derecesinin birinci kademesi için yapılması gereken bütün ödemeler toplamının net tutarının yarısını geçmemek ve çalıştırılacak süre ile orantılı olmak üzere köy meclisi kararı ile tespit edilir. Bu fıkra uyarınca çalıştırılanlar için ihbar ve kıdem tazminatı ödenmez ve işsizlik sigortası primi yatırılmaz. Bunlardan yaptıkları başka işler sebebiyle herhangi bir sosyal güvenlik kurumuna tâbi olanlar için sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası primi yatırılmaz.

(4) Birinci fıkra hükümleri uyarınca çalıştırılacak personele her ne ad altında olursa olsun sözleşme ücreti dışında herhangi bir ödeme yapılmaz ve ücret mahiyetinde aynî ya da nakdî menfaat temin edilmez.

(5) Bu Kanunda düzenlenen kısmi süreli personel çalıştırılması konusunda 17/6/1938 tarihli ve 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanunun bu Kanuna aykırı olan hükümleri uygulanmaz.

(6) Köyün yıllık toplam personel giderleri, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde kırkını aşamaz. Yeni personel alımı nedeniyle bu oranın aşılması sebebiyle oluşacak kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren hesaplanacak kanunî faiziyle birlikte muhtardan tahsil edilir.

(7) Personelin her türlü alacakları zamanında ve öncelikle ödenir.

(8) Köy gruplarına göre işçi pozisyon sayıları, işçilerin işe alınma usul ve esasları ile yapılacak sözleşmelerin kapsamı, süresi ve şekli İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelik ile düzenlenir.

Köy bekçisi

MADDE 46- (1) Köyde muhtarın gözetiminde emniyeti sağlamakla görevli olarak köy bekçisi çalıştırılabilir. Köy bekçisi aynı zamanda çiftçi mallarının, ormanın, milli park alanlarının ve diğer köy malları ile Devlete ait malların korunmasından da sorumludur. Mahallin en büyük mülki idare amiri gerek gördüğü durum ve zamanlarda köy bekçilerine ek görevler verebilir. Köy bekçileri silahlıdırlar. Kendilerine karşı gelenler jandarmaya karşı gelmiş gibi ceza görürler. Köy bekçisi muhtarın teklifi ve mahallin en büyük mülki idare amiri onayı ile görevlendirilir. Köy bekçilerinin eğitimi ve denetimi mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından yapılır.

(2) Köy bekçilerinin zor ve silah kullanma, arama gibi görevlerini ifaya ilişkin hususlarla ilgili olarak bu Kanunda hüküm bulunmayan durumlarda 4/7/1934 tarihli ve 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanununun hükümleri uygulanır.

İKİNCİ BÖLÜM

Köyün Gelir ve Giderleri

Köyün gelirleri

MADDE 47- (1) Köyün gelirleri şunlardır:

a)      Genel bütçe vergi gelirleri tahsilâtı üzerinden ayrılan binde beş oranında pay,

b) Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları tarafından gönderilen tahsisli ödenekler hariç, il özel idarelerinin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin yüzde biri oranında ayrılacak pay,

c)  Köylerde bulunan devlet veya özel sektör işletmelerinden alınacak yüz üç oranda ayrılacak pay,

ç)  Kamu kurum ve kuruluşlarından proje karşılığı aktarılan her türlü kaynak,

d) Taşınır ve taşınmaz malların kira, satış ve başka suretle değerlendirilmesinden elde edilecek gelirler,

e) Köy meclisi tarafından belirlenecek tarifelere göre tahsil edilecek hizmet karşılığı ücretler,

f) Faaliyet, köy ait işletme tesisleri ile kira ve satış gelirleri,

g) Harç, faiz ve ceza gelirleri,

ğ) Bağış ve yardımlar,

h)   Diğer gelirler.

(2) Birinci fıkranın (a) bendinde belirtilen pay, Maliye Bakanlığı tarafından aylık olarak hesap edilmek suretiyle her ayın onuncu gününe kadar İller Bankasına gönderilir. İller Bankasına gönderilen paylar nüfus esasına göre her köy adına tahakkuk ettirilir. Tahakkuk ettirilen paylardan birinci gruba giren köylerin paylarının yüzde ellisi bağlı olduğu ilçenin köylere hizmet götürme birliği hesabına, kalan yüzde ellisi bu köylerin hesabına, ikinci ve üçüncü gruba giren köylerin toplam payı ise bu köylerin bağlı olduğu ilçenin köylere hizmet götürme birliğinin hesabına doğrudan aktarılır.

(3) Birinci fıkranın (b) bendinde belirtilen pay, il özel idareleri tarafından aylık taksitler halinde nüfus esasına göre tahakkuk ettirilir ve her ayın onuncu gününe kadar ilgili köylere hizmet götürme birlikleri ve köy muhtarlıkları hesabına aktarılır. Tahakkuk ettirilen paylardan birinci gruba giren köylerin paylarının yüzde ellisi bağlı olduğu ilçenin köylere hizmet götürme birliği hesabına, kalan yüzde ellisi bu köylerin hesabına, ikinci ve üçüncü gruba giren köylerin toplam payı ise bu köylerin bağlı olduğu ilçenin köylere hizmet götürme birliğinin hesabına doğrudan aktarılır.

(4)Birinci fıkranın (b) bendinde belirtilen pay, devlet veya özel işletmeler tarafından aylık taksitler halinde nüfus esasına göre tahakkuk ettirilir ve her ayın onuncu gününe kadar ilgili köylere hizmet götürme birlikleri ve köy muhtarlıkları hesabına aktarılır. Tahakkuk ettirilen paylardan birinci gruba giren köylerin paylarının yüzde ellisi bağlı olduğu ilçenin köylere hizmet götürme birliği hesabına, kalan yüzde ellisi bu köylerin hesabına, ikinci ve üçüncü gruba giren köylerin toplam payı ise bu köylerin bağlı olduğu ilçenin köylere hizmet götürme birliğinin hesabına doğrudan aktarılır.

(5) Diğer Kanunlarda öngörülen hükümlere istinaden köylere aktarılması gereken paylardan birinci gruba giren köylere aktarılması gereken payların yüzde ellisi bağlı olduğu ilçenin köylere hizmet götürme birliği hesabına, kalan yüzde ellisi ilgili köylerin hesabına, ikinci ve üçüncü grup köylere ait paylar ise doğrudan bu köylerin bağlı olduğu ilçenin köylere hizmet götürme birliği hesabına aktarılır.

Köyün giderleri

MADDE 48 (1) Köyün giderleri şunlardır:

a) Köy binaları, tesisleri ile araç ve malzemelerinin temini, yapımı, bakımı ve onarımı için yapılan giderler,

b) Personel giderleri,

c) Her türlü altyapı, yapım, onarım ve bakım giderleri,

ç) Gelirlerin tahsili için yapılacak giderler,

d) Mezarlıkların tesisi, korunması ve bakımına ilişkin giderler,

e) Dava, takip ve icra giderleri,

f) Kamu binalarının bakım ve onarımı için yapılan giderler,

g) İş makinesi, toplu taşıma aracı ve demirbaş alım giderleri,

ğ) Elektrik, su, akaryakıt, yakıt ve haberleşme giderleri,

h) Bu Kanun ve diğer kanunlarla köye verilen görevlerin yerine getirilmesi için yapılan giderler,

ı) Kanunlardan doğan aidat giderleri ve diğer giderler.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Köy Bütçesi ve Denetim

Köy bütçesi

MADDE 49- (1) Birinci gruba giren köylerde bütçe hazırlanması zorunludur. Bütçe her yıl bir ocakta yürürlüğe girecek şekilde hazırlanır ve yıllık olarak uygulanır.

(2) İkinci ve üçüncü gruba giren köylerde bütçe yapılması zorunlu değildir. Bütçe yapılmayan köylerde gelir ve gider hesabı tutulur. Gelir ve giderlerin kesin hesabı, muhtar tarafından hesap döneminin bitiminden sonra şubat ayı içinde meclisin onayına sunulur.

(3) Köyün her türlü gelir ve giderlerinin bütçe ya da gelir ve gider hesaplarında muhasebeleştirilmesi zorunludur.

(4) Köy muhtarı tarafından hazırlanan bütçe tasarısı veya gelir-gider hesabı, kasım ayı sonuna kadar meclise sunulur. Meclis bütçe tasarısını Aralık ayının başında görüşmek suretiyle aynen veya değiştirerek kabul eder.

(5) Köy bütçesinin harcama yetkilisi muhtardır.

(6) Herhangi bir nedenle köy bütçesinin kesinleşmemesi halinde önceki yılın bütçesi uygulanır.

(7) Köylerin bir önceki bütçe dönemine ilişkin gelir ve giderleri, toplam yatırımları, personel istihdam verileri ve kesin hesapları valilikler tarafından toplanarak birleştirilir ve nisan ayının sonuna kadar İçişleri Bankalığına gönderilir. İçişleri Bakanlığı illerden gelen bilgi ve verileri birleştirerek köy faaliyet raporunu haziran ayının sonunda ilan eder.

(8) Köy bütçesi ve kesin hesap muhasebe işlemleri ile köy faaliyet raporunun hazırlanmasına ilişkin esas ve usuller,Maliye Bakanlığının görüşü alınarak İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

Kesin hesap

MADDE 50- (1) Kesin hesap, muhtar tarafından hesap döneminin bitiminden sonra şubat ayı içinde meclisin onayına sunulur.

Denetim

MADDE 51- (1) Köy idaresinin gelir ve giderleri ile diğer idari işlemleri ilgisine göre valilik veya kaymakamlık tarafından denetlenir.

(2) Denetim sonucunda tespit edilen kamu zararı, valinin görevlendireceği vali yardımcısının başkanlığında, defterdar, il özel idaresi genel sekreteri, il mahalli idareler müdürü ve il idare kurulu müdüründen oluşacak komisyon tarafından karara bağlanır.

(3) Komisyon kararına karşı yapılacak itirazlar, bölge idare mahkemeleri tarafından kesin hükme bağlanır.

(4) Denetim sonucunda tespit edilen kamu zararı ilgililerden 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre tahsil edilir.

(5) Denetimin esas ve usulleri, zamanı, denetimde görevlendirilecekler ile oluşacak kamu zararının tahsil usulü gibi hususlar Sayıştay’ın ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelik ile düzenlenir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Köye Diğer Mali Hükümler

Köylerde ihale uygulaması

MADDE 52- (1) Köyün her türlü alım, satım, hizmet alımı, yapım ve bakım-onarım, kiralama, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri hakkında yapılacak ihalelerin esas ve usulleri İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

Köylerde ihale komisyonu ve yasaklar

MADDE 53- (1) Köylerde ihale komisyonu köy meclisidir.

(2) İhalelerde;

a) Hile, tehdit, nüfuz kullanma, vaat, çıkar sağlama, anlaşma, sahte belge veya sahte teminat düzenlemek, irtikâp ve rüşvet suretiyle veya başka yolların kullanılması şeklinde ihale işlerine fesat karıştırmak ve buna teşebbüs etmek,

b) 4/1/2002 tarih ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, 5/1/2002 tarih ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu, 8/9/1983 tarih ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümleri gereğince geçici veya sürekli olarak kamu ihalelerine katılmaya yasaklı olduğu halde ihaleye katılmak veya ihalede isteklilere anlaşma teklifinde bulunmak ya da herhangi bir surette katılımı engellemek, yasaktır.

(3) İkinci fıkrada belirtilen yasaklara aykırı davranışlar tespit edildiği takdirde, ilgili firma ve firma hissesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip ortakları hakkında bir yıl süre ile o il sınırlarındaki kamu ihalelerinden yasaklama kararı verilir. Taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmeyen istekliler hakkında ise altı ay süre ile o il sınırlarındaki kamu ihalelerinden yasaklama kararı verilir. İhaleden yasaklama kararları ilgili köy muhtarlığının teklifi ve mahallin en büyük mülki idare amirinin yasaklama yönündeki olumlu görüşüne dayanarak vali tarafından verilir ve valiliğin resmi internet sitesinde ilan edilir.

Köye ait alacakların takip usulü

MADDE 54- (1) Köye ve köylerin kurdukları birliklere ait kamu hizmetlerinin sunumundan doğan alacaklar ve köy mallarının işgalinden doğan ecrimisil ile bu Kanunun 56. maddesinde öngörülen cezalar, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilir.

(2) Köy mallarına karşı suç işleyenler Devlet malına karşı suç işlemiş sayılır. İşgal edilen taşınmaz mal, köyün talebi üzerine veya re’sen mahallin en büyük mülki idare amirince köyün bildirimi veya öğrenme tarihinden itibaren onbeş gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edilir.

(3) Köyün gelirleri, şartlı bağışlar ve kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan malları haczedilemez.

Muafiyet

MADDE 55- (1) Köyün kamu hizmetine ayrılan veya kamunun yararlanmasına açık, gelir getirmeyen taşınmazları ve bunların inşa ve kullanımları ile iş makinesi alımı işlemleri Katma Değer Vergisi ve Özel Tüketim Vergisi hariç her türlü vergi, resim, harç, katılma ve katkı paylarından müstesnadır.

(2) Köy muhtarları ile köyler için alınacak mimar, mühendis, veteriner, teknisyen, tekniker, köy kâtibi, bekçi ve işçi ücretleri 213 sayılı Gelir Vergisi Kanunun 23 ncü maddesinin beşinci fıkrasına göre gelir vergisinden istisna edilmiştir.

DÖRDÜNCÜ KISIM

Köy ve Mahalle Muhtar ve İhtiyar Meclisi ve İhtiyar Heyeti seçimleri

BİRİNCİ BÖLÜM

Seçilecek Üye Sayısı, Adaylık ve seçilme Yeterliliği ve Başvuru Usulü

Seçilecek üye sayısı

MADDE 56-  (1) Her köyde bir muhtar ve aşağıdaki şekilde meclis üyesi seçilir.

a) Köy meclisine, o yıl için Türkiye İstatistik Kurumunca açıklanan geçerli yıl nüfusu esas alınarak;

Nüfusu 250'ye kadar olan köylerde                          4

Nüfusu 250'den 1500'e kadar olan köylerde              6

Nüfusu 1501 ve üzeri olan köylerde                         8

Üye seçilir.

b) Oyların tasnifi sonucunda en çok oy alanlardan başlanarak nüfusu 250'ye kadar olan köylerde ilk dört üye, nüfusu 250'den 1500'e kadar olan köylerde ilk altı üye ve nüfusu 1501 ve üzeri olan köylerde ilk sekiz üye asıl üye olur ve bunlar kadar yedek üye seçilir.

(2) Her mahallede bir muhtar ve dört asıl ve dört yedek ihtiyat heyeti üyesi seçilir.

(3) Köy ihtiyar meclisi ve mahalle ihtiyar heyeti birleşik oy pusulasında sırasına göre seçilir.

Adaylık ve seçilme yeterliliği

MADDE 57-(1) Köy ve mahalle muhtarlığı seçimleri başvuru usulüne göre yapılır. Köy ihtiyar meclisi ve mahalle ihtiyar heyeti için adaylık başvuru şartı aranmaz.

(2) Aday olmak için;

a) Türk vatandaşı olmak,

b) En az altı aydan beri o mahallede oturmuş olmak,

c) 18 yaşını bitirmiş olmak,

d) Hırsızlık, kaçakçılık, dolandırıcılık, sahtecilik ve sahte kağıtları bilerek kullanmak, inancı kötüye kullanmak gibi yüz kızartıcı suçlardan biriyle veya ağır hapis cezasıyla hükümlü veya kamu hizmetlerinden yasaklı olmadığını belirtir iyi hal kağıdı almak,

e) Nüfusu 500’e kadar olan yerleşim yerlerinde Okur-Yazar, nüfusu 500 üzeri yerleşim yerlerinde en az ilköğretim mezunu olmak,

şarttır.

(3) Milletvekilleri, İl Umumi Meclisi üyeleri, subaylar, erat, askeri memurlar, yargıçlar, genel, özel ve katma bütçelerle idare edilen daire ve kurumlardan aylık alan memurlar, Köy ve mahalle muhtar ve meclis üyeliğine seçilemezler.

(4) Ana, baba, büyük ana, büyük baba, evlat, kardeş, kaynana, kayınbaba, büyük kaynana, büyük kayınbaba, damat, gelin, enişte, kayınbirader, baldız ve görümceler köy ve mahalle muhtar ve meclisinde birleşemezler. Birleşmeye engel derecedeki hısımlık muhtar ilemeclis üyelerinden birisi arasında olursa üye olanın yerine birinci yedek üye getirilir. Seçimden sonra dünür olanlara da hükümlere bağlıdır.

(5) Muhtar ile ihtiyar meclis ve ihtiyar heyeti üyelerinin talim ve manevra maksadıyla 45 günden fazla silah altına alınmaları halinde de yukarıdaki hüküm uygulanır. Ancak bu sıfatın kalktığına ve üyelerden birinin çekilmesinin kabulüne veya vazifeye devamsızlık sonucu bir üyenin çekilmiş sayılmasına, seçimi onamağa yetkili bulunan makamlarca karar verilir.

Adaylık başvuru usulü

MADDE 58– (1) Muhtar adayları, seçime katılacakları seçim çevresinin bulunduğu ilçe seçim kurulu başkanlığına seçimlerden en geç 60 gün önce, bu Kanunun adaylık için aradığı şart ve vasıfları haiz olduklarını belirten bir dilekçe birlikte savcılıktan veya e- Devlet sisteminden alınacak iyi hal belgesi ile başvururlar.

(2) İlçe seçim kurulları, bütün adayları oy verme gününden önceki, 45 nci gün ilan eder. İlçe seçim kurulunun ilanından bir tam gün sonra muhtar adayı, birleşik oy pusulası basımı için, yüksek seçim kurulunun veya ilçe seçim kurulunun belirleyeceği harç bedelini ilgili kurum hesabına yatırır ve adaylığı kesinleşir.

(3) Adayların ilanından sonra, adaylıktan istifa, seçim sonuna kadar nazarı itibare alınmaz. Ancak, bu gibiler seçilmiş bulunurlarsa, istifaları hüküm ifade eder ve yerlerine seçimleri ikinci sırada kazanan adaylar seçilir. Ölüm halinde de aynı şekilde hareket edilir.

İKİNCİ BÖLÜM

Seçim Çevresi, Seçim Sistemi ve Oy Verme

Seçim Çevresi

MADDE 59– (1) Her seçim çevresinde usule uygun olarak konmuş sandıklarda o çevre seçimi için oy kullanılır.

Seçim Sistemi

MADDE 60- (1) Muhtar ile ihtiyar meclisi veya ihtiyar heyeti üyelerinin seçiminde; birleşik oy pusulası kullanılır.

(2) Oylamalarda kullanılacak birleşik oy pusulasında “Muhtar Adayları ve Meclisi” ibaresi ile ilçe seçim kurulu tarafından harf sırası belirlenen adayların resimleri, onun altında adı ve soyadı, bir altta kimlik numaraları ve onun da altında dört asil dört yedek üyenin ad ve soyadları yer alır.

(3) Kullanılacak birleşik oy pusulalarıyla ilgili diğer hususlar Yüksek Seçim Kurulu tarafından belirlenir. Yüksek Seçim Kurulu, birleşik oy pusulalarını kendisi bastırabileceği gibi gerektiğinde uygun göreceği il ve ilçe seçim kurulları vasıtasıyla bastırmaya da yetkilidir. Gerekli ödenek muhtar adaylarınca karşılanır.

Oy kullanma şekli

MADDE 61– (1) Seçmen, sandık kurulunca kendisine verilen birleşik oy pusulası ve “Evet” veya “Tercih” yazılı mührü alarak oyunu kullanmak üzere kapalı oy verme yerine girer.

(2) Seçmen, mührü, birleşik oy pusulasında tercih ettiği adaya ait özel daire içine basmak, birleşik oy pusulasını Yüksek Seçim Kurulunun belirleyeceği zarfa koyar ve zarfı sandığa atmak suretiyle oyunu kullanır.

(3) Oyunu kullanan seçmen, mührü sandık kurulu başkanına geri verir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Seçimden Sonra Yapılacak İşler ve Diğer Hükümler

Seçim tutanakları ve sonuçları

MADDE 62– (1) Oyların sınıflanması yapıldıktan sonra seçim komisyonu tarafından bir mazbata yapılarak İlçe seçim verilir.

Bu mazbatada:

a) Seçimin başlama ve bitme tarihi,

b) Sandığın ne zaman ve kimlerin önünde açıldığı,

c) Oy pusulalarının kaç tane çıktığı ve seçim defterindeki adların kaç tanesinin karşısına imza veya işaret konulmuş ve kaç adın karşısı boş kalmış olduğu,

ç) Oy pusulalarından kaç tanesi ne sebeple geçer sayılmadığı,

d) Geçer sayılan oy pusulalarının sınıflanması sonucunda hangi adların en çoktan en aza doğru kaç oy kazandığı

e) Muhtarlığa, asıl ve yedek ihtiyar meclisinin veya heyeti üyeliklerine kimlerin ayrıldığı,

f) Seçimin kanuna aykırı yapıldığı mahalle halkından biri tarafından haber verilir veya ileri sürülürse bunun neden ibaret olduğu, gösterilir.

(4) Köy ve mahalle muhtarlığı ile ihtiyar meclisinin veya heyeti asil ve yedek üyelerinin seçimi il merkezine bağlı yerlerde valinin ve ilçe içindeki yerlerde kaymakamın onaması ile kesinleşir.

(5) Seçim mazbatası kesinleştikten sonra dosyasında saklanarak tasdikli bir örneği iş gördüğü yerde asılmak üzere muhtara gönderilir.

Muhtar ve ihtiyar heyeti üyeliği seçiminin sonuçlandırılması

MADDE 63– (1) Muhtar ve ihtiyar meclisinin veya heyeti üyeliği seçiminin kesin sonuçları, İlçe Seçim Kurulu tarafından duyurulur.

(2) Seçilen muhtar ve ihtiyar meclisinin veya heyeti adına, İlçe Seçim Kurulu tarafından bir tutanak düzenlenir ve seçilenlere verilir.

Seçimin iptali

MADDE 64– (1) Bir seçim çevresinde, yapılan seçimin veya düzenlenen tutanağının, seçim işlemleri sebebiyle iptaline karar verilmesi hâlinde, iptal edilen kısmın seçim sonuçlarına etkisi olup olmadığı göz önüne alınarak İlçe Seçim Kurulu tarafından söz konusu seçim çevrelerinde seçimlerin yenilenip yenilenmeyeceğine karar verilir.

İlçe seçim kurullarına itiraz

MADDE 65– (1) Muhtar ve ihtiyar meclisinin veya heyeti üyeliği seçimlerinde kanun hükümlerine aykırılık olduğu ileri sürülmesi halinde iki gün içinde İlçe Seçim Kurullarına itiraz yapılması şarttır.

(2) İlçe seçim kurulu teşkili işlemlerine karşı, il seçim kurullarına bunların teşekkülünden itibaren en geç iki gün içinde itiraz olunabilir. İl seçim kurulları, itirazları en geç iki gün içinde, kesin olarak karara bağlar.

(3) İl seçim kurulunun vereceği karar kesindir. Karar seçimin bozulması yolunda ise en çok bir ay içinde yeniden seçim yapılır.

(4) Yeni seçim yapılıncaya kadar muhtarlığa birinci sırada seçilen meclis üyesi vekalet eder. Seçimi onanmayan muhtarın yerine bir ay içinde bir başkası seçilir ve seçimi onanmayan üyelerin yerine kendilerinden sonra oy kazanmış olan yedek üyelerden biri getirilir. Yedek üyelerden de bir veya birkaçının seçimi onanmamak suretiyle asıl üyeliğe getirilecek yedek üye kalmazsa bir ay içinde boş üyelik sayısınca asıl ve tam sayıda da yedek üye seçimi yapılır.

Diğer hükümler

MADDE 66- (1) Muhtarve meclisi seçimleri ekseriyet sistemine göre yapılır.

(2) Muhtar için eşit oy kazananlardan evli olan, evlilerden yaşı büyük olan, bu da eşit ise çocuğu çok olan üstün tutulur. Çocuk sayısında eşitlik varsa ad çekme yapılarak adı önce çıkan sırada öne geçer.

(3) Köy ve mahalle muhtar ve ihtiyar meclisinin veya heyeti ile bunların yedek üyeleri mahalle halkı tarafından seçilir. Bu seçim her beş yıllık bir dönem sonunda yenilenir.

(4) Bir seçim dönemi içinde herhangi bir sebeple olursa olsun seçimin yenilenmesi halinde muhtar ve ihtiyar meclisinin veya heyeti üyelerinin görevi o dönem sonunda biter.

(5) Köy ve mahalle muhtar ve ihtiyar meclisinin veya heyeti üyeliği seçimi en büyük mülkiye memurunun veya memur edeceği kimsenin gözetimi altında yapılır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Seçim cezaları

Seçim cezaları

MADDE 67 – Muhtar ve ihtiyar meclisinin veya heyeti üyeliği seçimlerinde yapılan yolsuzluklar hakkında aşağıdaki hükümler uygulanır:

a) Sahte bir ad ve sıfat takınarak ve seçim hakkından yasaklı olduğunu saklayarak kendisini seçim defterine yazdıranlar bir haftadan aşağı olmamak üzere hafif hapisle cezalandırılırlar.

b) Kendi seçilmek veya başka bir kimseyi seçtirmek kastiyle tehdit edenler, bir haftadan aşağı olmamak üzere hafif hapisle beraber yüz liradan beş yüz liraya kadar hafif para cezasıyla cezalandırılırlar.

c) Seçim sandığını yetkisi dışında açan, seçim işiyle ilgili resmi kâğıt ve defterleri ve seçim komisyonunun belirttiği süre içinde açıkta duran ilanları ve seçim cetvellerini çalan veya parçalayanlar ve seçim işlerini önleyenler hakkında bir aydan aşağı olmamak üzere hafif hapis ile beraber ayrıca iki yüz liradan beş yüz liraya kadar hafif para cezası hükmolunur.

ç) Seçim komisyonu üyelerinden bir veya bir kaçı veya hepsi her ne suretle olursa olsun seçimi ve tarafsızlığı bozacak bir iş yaparlarsa altı aydan aşağı olmamak üzere hafif hapis veya üç yüz liradan dokuz yüz liraya kadar hafif para cezasıyla veya bu cezaların her ikisiyle birlikte cezalandırılırlar.

d) Seçim işlerinde memurluk yetkisini kötüye kullanan devlet memurları Türk Ceza Kanunu’na göre cezalandırılırlar.

e) Köy ve mahalle muhtar ve ihtiyar meclisinin veya heyeti üyeliği seçimleriyle ilgili kamu hakları davalarında zaman aşımı süresi, hükümden önce altı ay, hükümden sonra bir yıldır.

BEŞİNCİ KISIM

Köy ve Mahalle Muhtarlarının Kamu Kurum ve kuruluşlarında

Temsili ve Çeşitli Hükümler

BİRİNCİ BÖLÜM

Köy Muhtarlarının Kamu Kurum ve Kuruluşlarda Temsili

Köy muhtarlarının il genel meclisinde temsili

MADDE 68- (1) Köy muhtarları il sınırları içinde seçecekleri bir temsilci ile il genel meclisinde temsil edilir. Seçilen muhtarın seçilen köy muhtarının il genel meclisinde söz söyleme ve oy kullanma hakkına sahiptir.

Köy muhtarlarının il genel meclisi ihtisas komisyonunda temsili

MADDE 69- (1) Muhtar, İl Genel Meclisi imar, çevre ve sağlık komisyonu, plân ve bütçe komisyonu, eğitim, kültür, gençlik ve spor komisyonu ihtisas komisyonlarının doğal üyesidir. Muhtar kendi köyü ile ilgili görev ve faaliyet alanlarına giren konuların görüşüldüğü İl Genel Meclisi ihtisas komisyonu toplantılarına katılır, görüş bildirir ve oy kullanır.

Köylere hizmet götürme birliği üyesi olarak

MADDE 70- (1) Köyler, bağlı oldukları ilçede kurulan köylere hizmet götürme birliklerinin doğal üyesidir. Köy muhtarları köylere hizmet götürme birliği encümenine iki iye seçer.

Köyler adına Sosyal yardımlaşma mütevelli heyetinde temsil

MADDE 71- (1) Köy muhtarları aralarında seçtiği bir muhtarı, İl ve ilçeler sosyal yardımlaşma mütevelli heyeti üyesi olarak belirler.

İKİNCİ BÖLÜM

Mahalle MuhtarlarınınKamu Kurum ve Kuruluşlarda Temsili

Mahalle muhtarının belediye ve il genel meclisinde temsili

MADDE 72(1) Mahalle muhtarları varsa Muhtarlar Derneği Başkanı, yoksa, her belediye seçim bölgesinde kendi aralarında seçecekleri bir temsilci ile belediye meclisinde temsil edilir.

(2) Büyükşehir belediye sınırları içinde bulunan mahalle muhtarları varsa Muhtarlar Federasyonu Başkanı, yoksa, kendi aralarında seçecekleri bir temsilci ile büyükşehir belediye meclisinde temsil edilir.

(3) Seçilen muhtarın belediye meclisinde söz söyleme ve oy kullanma hakkına sahiptir.

(4) 5393 sayılı Belediye Kanunun 39. maddesine göre belediye meclisinde görev alan mahalle muhtarlarına katıldıkları toplantı kadar huzur hakkı ödenir.

(5) Seçilecek temsilci için her yıl aralık ayının son haftası içinde seçim yapılır.

(6) Diğer mahalle muhtarları, oy hakkı olmaksızın kendi görev ve faaliyet alanlarına giren konuların görüşüldüğü belediye meclis ve il genel meclisi toplantılarına katılabilir ve görüş bildirebilir.

 

Mahalle muhtarının belediye ihtisas komisyonlarında temsili

MADDE 73-(1) Muhtar, belediyeimar, çevre ve sağlık komisyonu, plân ve bütçe komisyonu, eğitim, kültür, gençlik ve spor komisyonu ihtisas komisyonlarının doğal üyesidir. Belediye Kanunun 24. maddesi gereği kendi mahallesi ile ilgili görev ve faaliyet alanlarına giren konuların görüşüldüğü belediye ihtisas komisyonu toplantılarına katılır, görüş bildirir ve oy kullanır.

(2) Büyükşehir belediye sınırları içinde bulunan mahalle muhtarları varsa Muhtarlar Federasyonu Başkanı, yoksa, kendi aralarında seçecekleri bir temsilci ile büyükşehir ihtisas komisyonunda temsil edilir.

(3) 5393 sayılı Belediye Kanunun 39. maddesine göre ihtisas komisyonlarında görev alan mahalle muhtarlarına katıldıkları toplantı kadar huzur hakkı ödenir.

İnsan hakları kurul üyeliği

MADDE 74- Mahalle muhtarı, İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarının Kuruluş, Görev ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmeliğinin (5-k) maddesi gereğince il ve (6-j) maddesi gereğince ilçe insan hakları kurulunun üyesi olabilir. İl de mütevelli heyeti başkanı vali, ilçelerde ise kaymakamdır.

Mahalleler adına Sosyal yardımlaşma mütevelli heyetinde temsili

MADDE 75- (1) Muhtar, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanununun 7. maddesine göre, Büyükşehir, il ve ilçe sosyal yardımlaşma mütevelli heyetinin üyesi olabilir.

(2) Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanununun 7. maddesinin ikinci fıkrasına göre, merkez ilçe ve diğer ilçe sınırları dahilinde mahalle muhtarlarının kendi aralarında seçeceği bir mahalle muhtar sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarında mütevelli heyetinin üyesi olabilir. Merkez ilçe de heyet başkanı vali veya görevlendireceği vali yardımcısı, ilçelerde ise heyet başkanı kaymakamdır.

(3) Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanununun 7. maddesinin üçüncü fıkrasına göre, büyükşehir sınırları dahilinde o il sınırları içinde olan muhtarların kendi aralarında seçeceği iki mahalle muhtar sosyal yardımlaşma ve yardımlaşma vakıflarında mütevelli heyetinin üyesi olabilir. Büyükşehirde heyet başkanı vali, büyükşehir ilçelerinde ise kaymakamdır

Kent konseyi temsilciliği

MADDE 76- (1) Kent Konseyi Yönetmeliğinin 8. maddesinin (ç) bendine göre, muhtarlık sayısı 20 ye kadar olan yerlerde tüm mahalle muhtarları temsilci sayılırlar.

(2) Muhtarlık sayısı 20 ve fazlası ise muhtarlar temsilci belirlemek üzere kent konseyi başkanı tarafından, yürütme kurulunda belirlenen tarih ve gündem ile toplantıya çağrılır. İlk toplantıda çoğunluk sağlanmaz ise iki gün sonra çoğunluğa bakılmaksızın toplantı yapılır. En az 20 veya muhtar sayısının en çok yüzde otuzuna kadar mahalle muhtarı temsilcisi seçimi yapılır ve kent konseyi genel kurulunda bu seçilen muhtarlar oy kullanma hakkına sahiptir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Diğer Hükümler

Köy ve mahalle organlarının tarafsızlığı

MADDE 77-(1) Köy ve mahalle muhtarlığı ile ihtiyar meclisi ve ihtiyar heyeti üyeliği için siyasi partiler aday gösteremez.

(2) Köy ve mahalle muhtarlığı ile ihtiyar meclisi ve ihtiyar heyeti üyeleri görevi süresince herhangi bir siyasi partinin il ve ilçe organlarında görev alamaz.

(3) Siyasi parti organlarında görev alan muhtar veya ihtiyar meclisi ve ihtiyar heyeti üyesi, muhtarlığından veya ihtiyar meclisi ve ihtiyar heyeti üyeliği görevinden istifa etmek zorundadır.

Muhtara karşı işlenen suçlar

MADDE 78- Köy ve mahalle muhtarına köy ve mahalle işleriyle ilgili, karşı gelen ve kötü söz söyleyen devlet memuruna karşı koyanlar gibi ceza görür.

Köy Konağı

MADDE 79- (1) Köy konağı, mahallin en büyük idare amiri veya il özel idaretarafından yapılır. İhtiyaçları mahallin en büyük idare amiri veya il özel idare belediye tarafından karşılanır.

(2) Muhtar, köy halkının işlerini köy konağında görür. Gündelik işlerini görmeğe yetecek kadar günün belli saatlerinde köy konağında bulunur. Bunu durumu mahalle halkına ilan eder ve yerin en büyük mülkiye memuruna bildirir.

Muhtar, köy konağının giriş kapısına, muhtarlığın başlığını taşıyan çalışma saatlerini belirtir bir levha koymakla ödevlidir.

(3) Köyde köy konağı yoksa, muhtar, kendisine çalışma yeri olarak belli bir yer ayırmak ve birinci fıkrada belirtilen zorundadır.

(4) Muhtar, köy konağına Türk Bayrağı Tüzüğünün 9. maddesinin (d) fıkrası gereği sürekli çekili Türk bayrağı asması zorunludur.

Muhtarevi

MADDE 80- (1) Muhtarevi, belediye tarafından yapılır. İhtiyaçları belediye tarafından karşılanır.

(2) Muhtar, mahalle sakinlerinin işlerini muhtar evinde görür. Gündelik işlerini görmeğe yetecek kadar günün belli saatlerinde muhtar evinde bulunur. Bunu durumu mahalle halkına ilan eder ve yerin en büyük mülkiye memuruna bildirir.

Muhtar, muhtar evinin giriş kapısına, muhtarlığın başlığını taşıyan çalışma saatlerini belirtir bir levha koymakla ödevlidir.

(3) Mahallede muhtar evi yoksa, muhtar, kendisine çalışma yeri olarak belli bir yer ayırmak ve birinci fıkrada belirtilen zorundadır.

(4) Muhtar, muhtar evine Türk Bayrağı Tüzüğünün 9. maddesinin (d) fıkrası gereği sürekli çekili Türk bayrağı asması zorunludur.

İmza ve adres

MADDE 81- Muhtarlık resmi mührüyle muhtar ile ihtiyar meclis ve ihtiyar heyeti üyelerinin imzaları ve adresleri, en büyük mülki amir tarafından onanarak il ve ilçe mahalli idare müdürlükleri, yazı kalemleriyle, mahkeme kalemlerine, maliye, nüfus ve polis dairelerine en büyük mülki amir eliyle verilir.

Mahalle Bekçileri

MADDE 82– Mahalle muhtar ve ihtiyar meclisi veya ihtiyar heyetine, vazifelerini ifa hususunda, mahalle bekçileri yardım etmekle mükelleftirler.

ALTINCI KISIM

Köy ve Mahalle Muhtarlarının Özlük Hakları ve Kurumlarda Temsili

BİRİNCİ BÖLÜM

Muhtar Ödenek ve Sosyal Güvenlik, İzin ve Silah Hakkı

Muhtar ödenek ve sosyal güvenlik

MADDE 83- (1) Şehir ve kasaba mahalle muhtarlarına, 14.750 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda aylık ödenek verilir. İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Maliye Bakanlığının teklifi üzerine bu gösterge rakamını yüzde yüz oranına kadar artırmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.

b) Bu ödenek damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz. Bu ödeneğin karşılığı her yıl İçişleri Bakanlığı bütçesine konulur ve yılı içinde söz konusu bütçeden il özel idare ile yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıkları bütçelerine aktarılır.

c) Muhtar ödeneği, her ayın onbeşinci günü il özel idareleri ile yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıkları tarafından ilgililere peşin olarak ödenir.

(2) Köy ve mahalle muhtarlarından bir sosyal güvenlik kurumundan emekli aylığı almakta bulunanların bu aylıkları muhtarlık ödeneği ve harçlardan alacakları prim dolayısıyla kesilmez.

(3) 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 ncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamında sigortalı sayılmayı gerektirecek bir çalışması bulunmayan veya bu kapsamda aylık almayan mahalle muhtarları, 5510 sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılırlar. Bulunanların prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanacak sosyal güvenlik primleri, il özel idareleri veya yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıkları tarafından doğrudan Sosyal Güvenlik Kurumuna ödenir. Sosyal güvenlik primlerinin karşılığı her yıl İçişleri Bakanlığı bütçesine konulur ve yılı içinde söz konusu bütçeden il özel idare ve yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıkları bütçelerine aktarılır.

(4) Köy ve mahalle muhtarlarına verilecek ödeneğin yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı bütçelerine aktarılması, köy ve mahalle muhtarlarına ödenmesinin esas ve usulleri; mahalle muhtarlarının harç tahsilatının ve paylarının ödenme biçimi ile mahalle muhtarı ve mahalle meclisleri tarafından verilecek resmi evraka ait basılı kağıtların tip, örnek ve bedellerine ilişkin hususlar Maliye ve Gümrük Bakanlığının görüşü alınarak İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir.

(5) Köy ve mahalle muhtarları tarafından görülecek hizmetlere karşılık olarak iş sahiplerinden harç alınır. Hangi işlerden ne miktar harç alınacağı her mali yıl başında il idare kurulunca kararlaştırılır ve ilan olunur.Muhtar, bu tarifenin valiler tarafından tasdikli bir örneğini muhtar evinde veya çalışma yaptıkları yerin odasında mahalle sakinlerinin görebilecekleri yerde asılı olarak bulundurmak ödevindedir.

(6) SOYBİS Sistemine fakir olarak kabul edilenlerden ve bu kanunun 20. maddenin (d) fıkrasında yazılı işlerden harç alınmaz.

(7) Harçlar münhasıran muhtarlara aittir. Muhtarlığın temsili giderleri bu harçlardan ödenir.

İKİNCİ BÖLÜM

İzin ve Silah Hakkı

Muhtarın izin hakkı

MADDE 84- (1) Köy ve mahalle muhtarının yıllık otuz gün izin hakkı vardır. Muhtar, izin ve hastalık sebebiyle görev başında bulunmadığı hallerde, bu süre içinde kendisine vekâlet etmek üzere bir ihtiyar meclisi veya heyeti üyesini görevlendirir.

(2) Muhtar vekiline görevli olduğu süre ile orantılı olarak ödenek verilir.

(3) Muhtarın izne ayrılışı ve vekâlet edecek ihtiyar meclisi veya ihtiyar heyeti üyesinin ismi önceden mahallin en büyük mülki idare amirine bildirilir.

Muhtarın silah taşıma hakkı

MADDE 85- (1) Yapılan soruşturma sonucu veya kesinleşmiş yargı kararı üzerine görevine son verilenler ile terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olanlar hariç olmak üzere, en az bir dönem köy muhtarlığı yapmış bulunanlar. Taşıyabilirler veya mesken ya da işyerinde bulundurabilirler.

(2) Köy muhtarları edinecekleri en fazla bir adet silaha ait taşıma veya bulundurmaya yetki veren kayıt ve belgeler her türlü resim, vergi ve harçtan muaftır.

Kanunlarda yapılan atıflar

MADDE 86- (1) Diğer kanunlarda 18/3/1924 tarihli ve 442 sayılı Köy Kanununa yapılan atıflar bu Kanuna yapılmış sayılır.

(2) Diğer Kanunlarda 10/4/1944 tarihli ve 4541 sayılı Şehir ve Kasabalarda Mahalle Muhtar ve İhtiyar Heyetleri Teşkiline Dair Kanuna yapılan atıflar bu Kanuna yapılmış sayılır.

(3) Diğer kanunlarda köy ve mahalle ihtiyar meclisi veya ihtiyar heyetine yapılan atıflar, bu Kanunla düzenlenen köy ve mahalle ihtiyar meclisi veya ihtiyar heyetine yapılmış sayılır.

YEDİNCİ KISIM

Türkiye Muhtarlar Birliği

BİRİNCİ BÖLÜM

Birliğin Amacı, Kuruluşu ve Organları

Amacı ve kuruluşu

MADDE 87- (1) Köylerin ve mahallelerin menfaatlerini korumak, rehberlik etmek, köyler ve mahalleler arasında yardımlaşma ve işbirliğini teşvik etmek, iyi uygulama örneklerini yaygınlaştırmak, muhtar ve personelin eğitimini sağlamak, köy ve mahalle muhtarları arasında dayanışma, işbirliği ve bilgi alışverişini tesis etmek ve köy ve mahalle ile ilgili kanun hazırlıklarında görüş bildirmek amacıyla ülke düzeyinde sadece bir birlik kurulabilir. Köyler ve mahalle ülke düzeyinde kurulan Türkiye Muhtarlar Birliğinin doğal üyesidir. Birliğin merkezi Ankara’dır. Gerektiğinde meclis kararıyla şube ve eğitim merkezleri açılabilir.

(2) Türkiye Muhtarlar Birliğinin organları; meclis, encümen ve başkandan oluşur.

Birlik meclisi

MADDE 88- (1) Birlik meclisi;

a) İl ve İlçelerde o seçim bölgesinden köy ve mahalle muhtarların kendi aralarında seçecekleri bir köy bir mahalle muhtarı ile temsil edilir. Büyükşehirler için ayrıca iki üye fazla seçilir.  Seçim, mahalli idareler seçim sonuçlarının Yüksek Seçim Kurulu tarafından ilanından sonra otuz gün içinde valilerce tespit edilen gün ve yerde o il içindeki köy ve mahalle muhtarlarının katılımıyla yapılır. Seçim, vali veya görevlendireceği vali yardımcısının başkanlığında yapılır.

b) Birlik meclisi, birliğin karar organıdır.

c) Köy ve mahalle idarelerinde görevleri sona erenlerin birlik meclisi üyeliği de sona erer. Birlik başkanı aynı zamanda birlik meclisinin de başkanıdır.

ç) Birlik meclisi, illerde yapılan üye seçimlerinin tamamlanmasından itibaren otuz gün içinde İçişleri Bakanı tarafından birlik merkezinde toplantıya davet edilir. Meclis, en yaşlı üyenin başkanlığında toplanarak ilk iki yıl için görev yapmak üzere, üyeleri arasından ve gizli oyla birlik başkanını, meclis birinci ve ikinci başkan vekili ile kâtip üyeleri seçer. İlk iki yıldan sonra seçilecek başkanlık divanı üyeleri yapılacak ilk mahallî idareler seçimine kadar görev yapar. Meclis başkanlık divanı seçimi aynı gün içinde tamamlanır. Birlik meclisine birlik başkanı, bulunmaması durumunda meclis birinci başkan vekili, onun da bulunmaması durumunda ikinci başkan vekili başkanlık eder. Başkanlık divanında boşalma olması durumunda kalan süreyi tamamlamak üzere yeni üye seçilir. Meclis başkanı, meclis çalışmalarında düzeni sağlamakla yükümlüdür.

d) Meclis toplantıları, yılda bir defa olmak üzere birlik tüzüğünde gösterilen zamanlarda yapılır.

e) Türkiye Muhtarlar Birliğinde ihtisas ve araştırma komisyonu gibi her ne ad altında olursa olsun komisyon oluşturulmaz.

f) Birlik meclisi salt çoğunlukla toplanır ve katılanların salt çoğunluğu ile karar verir. Birlik meclisi kararları onaya tabi değildir.

g) Birlik meclisinin toplantıları, kararları, çalışma esas ve usulleri, feshi, meclis üyeliğinin sona ermesi ile meclis üyelerinin yükümlülükleri hakkında bu maddede açıkça hüküm bulunmayan hallerde bu Kanunun köy ve mahalle meclislerine ilişkin hükümleri uygulanır.

Birlik meclisinin görevleri

MADDE 89- (1) Birlik meclisinin görev ve yetkileri şunlardır;

a) Bütçe ve kesin hesabı kabul etmek,

b) Bütçede kurumsal kodlama yapılan birimler ile fonksiyonel sınıflandırmanın birinci düzeyleri arasında aktarma yapmak,

c) Taşınmaz mal alımına, satımına, kiralanmasına ve takasına karar vermek,

ç) Şartlı bağışları kabul etmek,

d) Birlik başkanlık divanını, birlik encümen üyelerini seçmek,

e) Birlik tüzüğünü ve birlik tarafından çıkarılacak yönetmelikleri kabul etmek,

f) Birlik başkanıyla birlik encümeni arasındaki anlaşmazlıkları karara bağlamak,

g) Birlik başkan ve encümen üyelerinin huzur hakkını belirlemek,

ğ) Personelin ücretlerini tespit etmek.

Birlik encümeni

MADDE 90- (1) Birlik encümeni;

a) Birlik başkanı ile birlik meclisince seçilen onbeş meclis üyesinden oluşur. Bu üyeler, birlik meclisince, kendi üyeleri arasından gizli oyla bir yıllığına görev yapmak üzere seçilir. Birlik başkanı, encümeninin de başkanıdır. Birlik encümeni, ihtiyaç halinde ayda bir gün toplanır. Bu süre bir günü aşamaz. Birlik encümeninde herhangi bir sebeple boşalma olması halinde, seçilen üyeler dönem başına kadar görev yapar. Birlik meclisi üyeliği sona erenlerin birlik encümeni üyeliği de sona erer. Encümen üyelerinin ayrı ayrı illeri temsil eden meclis üyeleri arasından seçilmesi zorunludur.

b) Birlik encümeni salt çoğunlukla toplanır ve karar yeter sayısı, encümen üye tam sayısının salt çoğunluğudur. Birlik encümeni kararları onaya tabi değildir.

c) Birlik encümeninin toplantıları, kararları ile çalışma esas ve usulleri hakkında bu maddede açıkça hüküm bulunmayan hallerde bu Kanunun köy ve mahalle meclisine ilişkin hükümleri uygulanır.

Birlik encümeninin görevleri

MADDE 91- (1) Birlik encümeninin görev ve yetkileri şunlardır;

a)      Bütçe ve kesin hesabı inceleyip birlik meclisine görüş bildirmek,

b)      Öngörülmeyen giderler ödeneğinin harcama yerlerini belirlemek,

c)      Bütçede fonksiyonel sınıflandırmanın ikinci düzeyleri arasında aktarma yapmak,

ç) Taşınmaz mal alımına, satımına, kiralanmasına ve takasına ilişkin meclis kararlarını uygulamak.

Birlik başkanı

MADDE 92- (1) Birlik başkanı;

a) Birlik idaresinin başı ve tüzel kişiliğinin temsilcisidir.

b) Birlik bütçesinin harcama yetkilisi birlik başkanıdır. Birlik başkanı bu yetkisini birlik genel sekreterine veya birlik müdürüne devredebilir.

c) Birlik başkanı ile ilgili olarak bu maddede açıkça hüküm bulunmayan hallerde bu Kanunun muhtarla ilgili hükümleri uygulanır.

ç) Türkiye Muhtarlar Birliği başkanlığına bir kişi iki dönemden fazla seçilemez.

Birlik başkanının görevleri

MADDE 93- (1) Birlik başkanının görev ve yetkileri şunlardır;

a)      Birliği yönetmek ve birliğin hak ve menfaatlerini korumak,

b) Bütçeyi ve kesin hesabı hazırlamak, uygulamak, izlemek, değerlendirmek ve meclise sunmak,

c) Birliği temsil etmek veya vekil tayin etmek,

ç) Birlik meclisine ve birlik encümenine başkanlık etmek,

d) Birliğin taşınır ve taşınmaz mallarını idare etmek,

e) Birliğin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek,

f) Yetkili organların kararını almak şartıyla sözleşme yapmak,

g) Birlik meclisi ve birlik encümeni kararlarını uygulamak,

ğ) Birlik meclisi ve birlik encümeninin yetkisi dışında kalan diğer ödenek aktarmalarını yapmak,

h) Birlik personelini atamak; birliği denetlemek,

ı) Şartsız bağışları kabul etmek.

Görevden uzaklaştırma

MADDE 94- (1) Türkiye Muhtarlar Birliğinin organlarının veya bunların üyelerinin, görevleriyle ilgili bir suç nedeniyle haklarında soruşturma veya kovuşturma açılması halinde geçici bir tedbir olarak görevden uzaklaştırılmasına İçişleri Bakanı yetkilidir. Görevden uzaklaştırma ve göreve son vermeye dair diğer usul ve esaslar bakımından bu Kanunun köyler ve mahallelerle ilgili hükümleri uygulanır.

Birlik organlarının görevinin sona ermesi

MADDE 95- (1) Mahalli idare seçimleri ile birlik organları kendiliğinden düşer. Yeni birlik organları seçilinceye kadar İçişleri Bakanlığı nezdinde görevine devam eder.

Birlik tüzüğü

MADDE 96- (1) Türkiye Muhtarlar Birliği kuruluşunu izleyen altı ay içinde birlik tüzüğünü hazırlar, tüzük İçişleri Bakanının onayını müteakip yürürlüğe girer.

(2) Türkiye Muhtarlar Birliği hakkında, bu maddede açıkça hüküm bulunmayan hallerde bu Kanunun köyler ve mahallelerle ilgili diğer hükümleri uygulanır.

İKİNCİ BÖLÜM

Birlik Personeli

Birlik personeli

MADDE 97- (1)Türkiye Muhtarlar Birliğinde çalışacak personel sayısı norm kadro ilke ve esaslarına göre İçişleri Bakanlığınca belirlenir.

(2) Türkiye Muhtarlar Birliğinde, teşkilât ve personel istihdamı konularında bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde Belediye Kanunu ile Belediye Kanununa aykırı olmamak kaydıyla birlik tüzüğü hükümleri uygulanır.

(3) Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan memurlar, birlik genel sekreteri veya diğer üst yönetici kadrolarında görevlendirilebilir.

(4) Birlik, 4857 sayılı Kanun hükümlerine göre kısmi ve tam süreli olarak işçi statüsünde personel çalıştırabilir.

(5) Birliğin yıllık toplam personel giderleri, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde onunu aşamaz. Yeni personel alımı nedeniyle bu oranın aşılması sebebiyle oluşacak kamu zararı, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre zararın oluştuğu tarihten itibaren hesaplanacak kanunî faiziyle birlikte birlik başkanından tahsil edilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Mali Hükümler ve Denetim

Gelirler

MADDE 98- (1) Türkiye Muhtarlar Birliğinin gelirleri şunlardır;

a) Üyelik aidatı ile Köy ve mahalle muhtar ödeneklerinde kesilecek 5 TL pay

b) Taşınır ve taşınmaz malların kira, satış ve başka suretle değerlendirilmesinden elde edilecek gelirler,

c)Kira ve faiz gelirleri,

ç) Bağışlar,

d) Diğer gelirler.

Giderler

MADDE 99- (1) Türkiye Muhtarlar Birliğinin giderleri şunlardır;

a) Birlik hizmetlerinin yürütülmesi için yapılacak giderler,

b) Birliğin personeline ödenen ücret,

c) Seçilmiş organlarının üyelerine ödenen huzur hakkı, yolluk,

ç) Hizmete ilişkin eğitim harcamaları,

d) Birliğin hizmet binalarının, tesislerinin, araç ve gereçlerinin temini, yapımı, bakımı ve onarımı için yapılan giderler,

e) Sigorta giderleri,

f) Dava takip ve icra giderleri,

g) Avukatlık, danışmanlık ve denetim ücretleri,

ğ) Kamu ve özel sektör kuruluşlarıyla yapılan ortak hizmetler ve diğer proje giderleri,

h) Temsil, tören ve ağırlama giderleri.

Huzur hakkı

MADDE 100- (1) Birlik encümeninin başkan ve üyelerine encümen toplantılarına katıldıkları her gün için huzur hakkı ödenir. Birlik başkanına (15.000), encümen üyelerine (10.000) gösterge rakamının Devlet memurları için belirlenen aylık katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarı geçmemek üzere, birlik meclisi tarafından belirlenecek miktarda huzur hakkı ödenebilir. Ancak, huzur hakkı ödenecek gün sayısı, bir yıl içinde yirmi günü geçemez.

Denetim

MADDE 101- (1) Türkiye Muhtarlar Birliğinin denetimi İçişleri Bakanlığınca yapılır.

(2) İçişleri Bakanlığının mali denetimi sonucunda tespit edilen kamu zararı üzerine yapılan kişi borcu teklifleri, birlik meclisinde görüşülerek karara bağlanır. Bu kararın örneği, Türkiye Muhtarlar Birliğince İçişleri Bakanlığına gönderilir. Karara karşı, İçişleri Bakanlığı veya hakkında kişi borcu çıkarılanlar on gün içinde idare mahkemelerine başvurabilir. İdare Mahkemesi kararı doğrultusunda işlem sonuçlandırılır. Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgililerden 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Kanunu hükümlerine göre tahsil edilir

YEDİNCİ KISIM

Son Hükümler

BİRİNCİ BÖLÜM

Değiştirilen Hükümler ve Yürürlükten Kaldırılan

Değiştirilen Hükümler

MADDE 102- (1) 2/7/2005 tarih ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 9 ncü maddesi, 13 ncü maddenin 2 nci fıkrasının ikinci cümlesi, 59 ncu maddesinin son fıkrası, 60 ncı maddesine (u) fıkrası eklenmesine ve 75 nci maddenin (a) ve (b) fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir;

‘’MADDE 9- (1) İl, ilçe ve beldelerde mahalle kurulması zorunludur. Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir. Muhtar ve mahalle ihtiyar heyeti belediyenin yardımcı organıdır.

(2) Belediye sınırları içinde mahalle kurulması, sınırlarının tespiti, kaldırılması, bölünmesi belediye meclisinin kararı ve kaymakamın görüşü üzerine valinin onayı ile olur. Mahallenin birleştirilmesi ve adlarının değiştirilmesi, mahalle muhtarı ve mahalle meclisinin veya belediye meclisinin talebi üzerine mahalle sakinlerinin halk oylaması ile belediye meclisinin kararı ve kaymakamın görüşü üzerine valinin onayı ile olur. Belediye sınırları içinde, mahalle kurulması için mahalle nüfusunun 5.000'in üzerinde ve 500'ün altında, büyükşehir sınırları içinde ise, mahalle kurulması için mahalle nüfusunun 10.000' in üzerinde ve 1.000'in altında olmaması şarttır. Mahalle kurulmasına, sınırlarının tespit edilmesine, kaldırılmasına, birleştirilmesine veya bölünmesine ilişkin usul esaslar İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

(3) Muhtar, mahallenin hak ve menfaatlerini korur ve mahalle ile ilgili konularda belediye başkanı ve belediye meclisinin düzenlediği toplantılarında görüş bildir. Mahallesi ile ilgili konuların görüşüldüğü belediye ihtisas komisyonu toplantılarının doğal üyesidir. Mahallelinin ortak isteklerini göz önünde bulundurur ve hizmetlerin mahallenin ihtiyaçlarına uygun biçimde yürütülmesini sağlamaya çalışır. Mahallenin imar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi alt yapı sorunlarını belirler, stratejilerini saptar ve bunları belediye yönetimine iletir. Mahalle sakinleri arasında sosyal ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesi ve kültürel değerlerin korunması konusunda gerekli çalışmaları belediye ile birlikte yapar. Mahallede kültür ve sanat, turizm ve tanıtım faaliyetleri ile spor faaliyetlerini belediye ile işbrliği içinde düzenler. Mahallede yaşayan ihtiyaç sahiplerine ve özürlülere sosyal hizmet ve yardım yapar ve yaptırır. Belediye ile birlikte mahalleye meslek ve beceri kazandırma kurslarının açar ve açtırır. Belediye ile birlikte mahallede ağaçlandırma, park ve yeşil alanı, oyun alanı, spor tesisi yaptırır. Mahalle sınırları içinde çevrenin korunmasında her türlü desteği sağlar ve belediyenin yapmış olduğu hizmetleri korur ve kollar. Belediye trafik ve zabıta ekiplerine yardımcı olur. Belediye meclis toplantılarını mahalle halkına duyurur ve belediye meclisinin aldığı kararların bir örneğini mahalle halkına ilan eder. Mahalle sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunur. Ayrıca Belediye ve kanunlarla verilen diğer görevleri yapmakla yükümlüdür. Belediye; mahalle mahalle muhtarlıklarına su tahsilatı, emlak ve arazi vergisi, ilan ve reklam vergisi, eğlence vergisi, haberleşme vergisi, elektrik ve havagazı tüketim vergisi, yangın sigorta vergisi ve çevre temizlik vergisi tahsilat yetkisi vermesi durumunda bu tahsilatları mahalle meclisi yapar.

(4) Belediye, mahalleye yapılacak yatırım hizmetlerini ilgili mahalle meclisiyle birlikte planlar. Mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için muhtar evi yapar ve muhtar evinin her türlü ayni ve nakdi giderlerini bütçe imkânları ölçüsünde karşılamak için gerekli gerekli desteği sağlar; kararlarında mahallelinin ortak isteklerini göz önünde bulundurur ve hizmetlerin mahallenin ihtiyaçlarına uygun biçimde yürütülmesini sağlamaya çalışır. Belediye, muhtarın resmi ve özel ulaşım hizmetlerinden ücretsiz yararlanmasını sağlamakla yükümlüdür.

(5) Belediye; mahalle muhtarlıklarına su tahsilatı, emlak ve arazi vergisi, ilan ve reklam vergisi, eğlence vergisi, haberleşme vergisi, elektrik ve havagazı tüketim vergisi, yangın sigorta vergisi ve çevre temizlik vergisi tahsilat yetkisi verebilir. Belediye mahalle meclislerine Belediye Gelirleri Kanununda sayılan ve doğrudan belediyelerce toplanan vergi, resim, harç, katkı ve katılma paylarından yüzde bir oranında pay ödemekle yükümlüdür.

MADDE 13- ‘’ Bu çalışmalarda üniversitelerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının, mahalle muhtarlarının, sendikaların, sivil toplum kuruluşları ve uzman kişilerin katılımını sağlayacak önlemler alınır.’’

MADDE 59- ‘’ Belediye mahalle meclislerine Belediye Gelirleri Kanununda sayılan ve doğrudan belediyelerce toplanan vergi, resim, harç, katkı ve katılma paylarından yüzde bir oranında pay ödemekle yükümlüdür.’’

MADDE 60- ‘’ u) Mahalle ihtiyar heyeti vergi, resim, harç, katkı ve katılma paylarından verilecek yüzde bir oranında pay giderleri.’’

MADDE 75- a) ‘’ Mahallî idareler ve mahalle meclisleri ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait yapım, bakım, onarım ve taşıma işlerini bedelli veya bedelsiz üstlenebilir veya bu kuruluşlar ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir ve bu amaçla gerekli kaynak aktarımında bulunabilir. Bu takdirde iş, işin yapımını üstlenen kuruluşun tâbi olduğu mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılır.’’

b) ‘’ Mahallî idareler ve mahalle ihtiyar heyeti ile merkezî idareye ait aslî görev ve hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla gerekli aynî ihtiyaçları karşılayabilir, geçici olarak araç ve personel temin edebilir.’’

c) ‘’ Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile mahalle meclisleriyle ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.’’

(2) 2/7/2005 tarih ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 17 ve 24. maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir;

MADDE 17- ‘’Mahalle muhtarları belediye sınırları içinde kendi aralarında seçecekleri bir temsilci ile belediye meclisinde temsil edilir.’’

MADDE 24- ’’Muhtar, belediye imar, çevre ve sağlık komisyonu, plân ve bütçe komisyonu, eğitim, kültür, gençlik ve spor komisyonu ihtisas komisyonlarının doğal üyesidir. Muhtar kendi mahallesi ile ilgili görev ve faaliyet alanlarına giren konuların görüşüldüğü belediye ihtisas komisyonu toplantılarına katılır, görüş bildirir ve oy kullanır. Muhtara bu toplantılar için huzur hakkı ödenir.’'

(3) 10/7/2004 tarihli ve 5216 saylı Büyükşehir Belediyesi Kanunu 12. maddesine 4. fıkra ve 15 nci maddesinin 6. fıkra eklenmiştir;

MADDE 12- ‘’ Büyükşehir belediye sınırları içinde bulunan mahalle muhtarları varsa Muhtarlar Federasyonu Başkanı, yoksa, kendi aralarında seçecekleri bir temsilci ile büyükşehir belediye meclisinde temsil edilir. Bu temsilciye katıldıkları belediye meclisi toplantılarında huzur hakkı ödenir.’’

MADDE 15- ‘’Muhtar, belediye imar, çevre ve sağlık komisyonu, plân ve bütçe komisyonu, eğitim, kültür, gençlik ve spor komisyonu ihtisas komisyonlarının doğal üyesidir. Muhtar kendi mahallesi ile ilgili görev ve faaliyet alanlarına giren konuların görüşüldüğü belediye ihtisas komisyonu toplantılarına katılır, görüş bildirir ve oy kullanır. Muhtara bu toplantılar için huzur hakkı ödenir.’’

(4) 22/2/2005 tarih ve 5302 sayılı İl Özel İdare Kanunun 9 ve 16. maddesine aşağıdaki fıkralar eklenmiştir;

MADDE 9- ‘’Köy muhtarları il sınırları içinde kendi aralarında seçecekleri bir temsilci ile il genel meclisinde temsil edilir.’’

MADDE 16- ’’Muhtar, belediye imar, çevre ve sağlık komisyonu, plân ve bütçe komisyonu, eğitim, kültür, gençlik ve spor komisyonu ihtisas komisyonlarının doğal üyesidir. Muhtar kendi mahallesi ile ilgili görev ve faaliyet alanlarına giren konuların görüşüldüğü belediye ihtisas komisyonu toplantılarına katılır, görüş bildirir ve oy kullanır.’’

(5) 25/4/2006 tarih ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 22. maddesinin 2. fıkrasının birinci cümlesi ve 50. maddesinin 2. fıkrasının birinci cümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir;

MADDE 22- (2) Evlendirme memuru; belediye bulunan yerlerde belediye başkanı veya bu işle görevlendireceği memur, köylerde ve ‘’mahallelerde’’ muhtardır.

MADDE 50- (2) Adres bildirimi, nüfus müdürlüklerine, ‘’mahalle muhtarlıklarına’’ veya dış temsilciliklere yapılır.

(6) 3/6/2011 tarih ve 633 sayılı Aile Ve Sosyal Politikalar Bakanlığının Teşkilat Ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 33. maddesinin 3. fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir;

MADDE 33- (3) Bakanlık, Veri Tabanında tutulan bilgileri belirleyeceği usûl ve esaslar çerçevesinde kamu kurum ve kuruluşları ile mahalli idareler, ‘’muhtarlıklar’’ ve Türkiye Kızılay Derneğine açabilir.

(7) 31/12/1960 tarih ve 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu 23. maddesinin 5. fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir;

‘’Köy muhtarları ile köyler için alınacak mimar, mühendis, veteriner, teknisyen, tekniker, köy kâtibi, bekçi ve işçi ücretleri.’’

(8) 31/8/1956 tarih ve 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 31. maddesinin birinci fıkrası, 32. maddenin birinci ve ikinci fıkrası ve 34. maddenin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Mülki hudutları içinde verimli Devlet ormanı bulunan ve nüfusu 2000’den aşağı olan köylerde köy nüfusuna kayıtlı ve köyde devamlı oturan ihtiyaç sahibi hane reislerine, köyde barınmaları için yapacakları ev, ahır, samanlık, ambar ve kümes ihtiyaçları için yapacak emval bu ormanlar civarındaki istif veya satış istif yerlerinden tarife bedeli ile kesme, taşıma ve istif masrafları alınmak suretiyle bir defaya mahsus olmak üzere verilir. Tamiratlar için ise, en yakın istif veya satış istif yerlerinden maliyet bedelinin yarısı üzerinden emval verilir. Okul, ibadethane, köprü ve köy konağı gibi köyün mahalli müşterek ihtiyaçlarının karşılanmasında kullanılacak bina ve tesislerin yapım, bakım ve onarımında kullanılmak üzere köylere veya köylere hizmet götürme birliklerine, orman idaresinin en yakın satış istif yerlerinden maliyet bedelinin yarısı karşılığında yapacak emval tahsis edilir.”

“Mülki hudutları içinde verimsiz Devlet ormanı bulunan ve nüfusu 2000’den aşağı olan köylerde köy nüfusuna kayıtlı ve köyde devamlı oturan ihtiyaç sahibi hane reisleri ile hudutları içinde verimli Devlet ormanı bulunan ve nüfusu 2000’den 5000’e kadar olan;  köy ve  beldelerin muhtaç halkına kendi ihtiyaçlarına sarf etmeleri şartıyla yapacakları ev, ahır, samanlık, ambar ve kümes ihtiyaçları için bir defaya mahsus en yakın satış istif yerlerinden  maliyet bedelinin yarısı karşılığı yapacak emval verilir. Okul, ibadethane, köprü ve köy konağı gibi köyün mahalli müşterek ihtiyaçlarının karşılanmasında kullanılacak bina ve tesislerin yapım, bakım ve onarımında kullanılmak üzere köylere veya köylere hizmet götürme birliklerine, orman idaresinin en yakın satış istif yerlerinden maliyet bedelinin yarısı karşılığında yapacak emval tahsis edilir.”

“Bu yerler halkının yakacak odun ihtiyaçları her yıl en yakın istif yerlerinden maliyet bedelinin yarısı üzerinden karşılanır.”

“Üretimin orman idaresi tarafından yapılması halinde, sınırları içinde Devlet ormanı bulunan köylerde o yer nüfusuna kayıtlı olarak ikamet eden gerçek kişilerin veya sınırları içinde Devlet ormanı bulunan idare şekli ne olursa olsun nüfusu 20.000’den aşağı olan belde ve kasabaların her birinde hane adedinin çoğunluğu tarafından kurulan orman köylerini kalkındırma kooperatiflerinin baltalık ormanlarından birim fiyat (vahidi fiyat) usulü ile kesip, satış istif yerlerine taşıdıkları yakacak odunların yüzde yüzüne kadarı idarece tayin edilecek süre içinde, istedikleri takdirde kendilerine maliyet bedelinin yarısı üzerinden verilir.”

(9) 18/1/1984 tarihli ve 2972 sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanun’un 30, 31, 32, 33 ve 34. maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir;

Köy ve Mahalle Muhtarları, Köy İhtiyar Meclisi ve Mahalle ihtiyar Heyeti Üyeliği Seçimleri Seçilecek üye sayısı:

MADDE 30- a) Köy ihtiyar meclisine, o yıl için Türkiye İstatistik Kurumunca açıklanan geçerli yıl nüfusu esas alınarak;

Nüfusu 250'ye kadar olan köylerde                          4

Nüfusu 250'den 1500'e kadar olan köylerde            6

Nüfusu 1501 ve üzeri olan köylerde                         8

Üye seçilir.

b) Oyların tasnifi sonucunda en çok oy alanlardan başlanarak nüfusu 250'ye kadar olan köylerde ilk dört üye, nüfusu 250'den 1500'e kadar olan köylerde ilk altı üye ve nüfusu 1501 ve üzeri olan köylerde ilk sekiz üye asıl üye olur ve bunlar kadar yedek üye seçilir.

c) Mahalle ihtiyar heyeti üyeliği dört asil ve dört yedek üyeden oluşur.

d) Köy ihtiyar meclisi ve mahalle ihtiyar heyeti birleşik oy pusulasında sırasına göre seçilir.

Adaylık ve seçilme yeterliliği:

MADDE 31- (1) Köy ve mahalle muhtarlığı seçimleri başvuru usulüne göre yapılır. Köy ihtiyar meclisi ve mahalle ihtiyar heyeti için adaylık başvuru şartı aranmaz.

(2) Aday olmak için;

a) Türk vatandaşı olmak,

b) En az altı aydan beri o mahallede oturmuş olmak,

c) 18 yaşını bitirmiş olmak,

d) Hırsızlık, kaçakçılık, dolandırıcılık, sahtecilik ve sahte kağıtları bilerek kullanmak, inancı kötüye kullanmak gibi yüz kızartıcı suçlardan biriyle veya ağır hapis cezasıyla hükümlü veya kamu hizmetlerinden yasaklı olmadığını belirtir iyi hal kağıdı almak,

e) Nüfusu 500’e kadar olan yerleşim yerlerinde Okur-Yazar, nüfusu 500 üzeri yerleşim yerlerinde en az İlköğretim mezunu olmak şarttır.

(3) Köy ve mahalle muhtar adayları a,b,c,d ve e bentlerinde yazılı hükümleri şartları belgeler ve seçimlerden 60 gün önce ilçe seçim kuruluna teslim eder.

(4) Köy Kanununun 33. maddesi gereğince görevden uzaklaştırılan köy muhtarları ile Şehir ve Kasabalarda Mahalle Muhtar ve İhtiyar Heyetleri Teşkiline Dair Tüzüğün 10. maddesine göre sıfatları kaldırılan muhtar ve ihtiyar meclisi, ihtiyar heyeti üyeleri tekrar aynı görevlere seçilemezler.

Seçim çevresi, oy verme ve seçim sistemi:

MADDE 32- (1) Her seçim çevresinde usule uygun olarak konmuş sandıklarda o çevre seçimi için oy kullanılır.

(2) Muhtar ile meclisi üyelerinin seçiminde; Birleşik oy pusulası kullanılır. Oylamalarda kullanılacak birleşik oy pusulasında “Muhtar Adayları ve İhtiyar Meclisi, İhtiyar Heyeti Üyeleri” ibaresi ile Yüksek Seçim Kurulu tarafından soyadı harf sırasına göre sırası belirlenen adayların resmi, adı, soyadı ve kimlik numarası yer alır.

(3) Kullanılacak birleşik oy pusulalarıyla ilgili diğer hususlar Yüksek Seçim Kurulu tarafından belirlenir. Yüksek Seçim Kurulu, birleşik oy pusulalarını kendisi bastırabileceği gibi gerektiğinde uygun göreceği il ve ilçe seçim kurulları vasıtasıyla bastırmaya da yetkilidir. Gerekli ödenek muhtar adaylarınca karşılanır.

(4) (4) Seçmen, mührü, birleşik oy pusulasında tercih ettiği adaya ait özel daire içine basmak, birleşik oy pusulasını 2972 sayılı Kanunun 19. maddesinde belirtilen zarfa koyarak sandığa atmak suretiyle oyunu kullanır.

(5) Muhtar, ihtiyar meclisi ve ihtiyar heyeti seçimleri ekseriyet sistemine göre yapılır.

Boşalan muhtarlık, ihtiyar meclisi ve heyeti üyeliği için seçim yapılması:

MADDE 33- (1) Köy veya mahalle muhtarlığının herhangi bir sebeple boşalması halinde meclisin en yaşlı üyesi durumu, yazılı olarak ilgili seçim kuruluna ve mahallin en büyük mülkiye amirine bildirmek zorundadır.

(2) Muhtarlığın herhangi bir nedenle boşalması durumunda, mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından köy ihtiyar meclisinin veya mahalle ihtiyar heyetinin on gün içinde toplanması sağlanır. Meclis, en yaşlı üyenin başkanlığında toplanarak; muhtarlığın boşalması veya seçim dönemini aşacak şekilde kamu hizmetinden yasaklanması halinde muhtar; muhtarın geçici olarak görevden uzaklaştırılması, geri çağırma işleminin uygulanması, tutuklanması veya seçim dönemini aşmayacak biçimde kamu hizmetinden yasaklaması halinde muhtar vekili seçer. Muhtar veya vekili seçilinceye kadar geçici muhtarlık görevi en yaşlı üye tarafından yürütülür.

(3) Muhtar veya muhtar vekili ihtiyar meclisi, ihtiyar heyeti üyeleri arasından seçilir Muhtar veya muhtar vekili seçimi için ilk iki oylamada üye tam sayısının üçte iki, üçüncü oylamada üye tam sayısının salt çoğunluğu aranır. Üçüncü oylamada salt çoğunluk sağlanamazsa, en çok oy alan iki aday için dördüncü oylama yapılır. Dördüncü oylamada en fazla oy alan üye, muhtar veya muhtar vekili seçilmiş olur. Oyların eşitliği durumunda kura çekilir.

(4) Muhtar veya muhtar vekili seçimi on gün süresi sonunda tamamlanmadığı takdirde mahallin en büyük mülkiye amiri meclis üyeleri arasından bir üyeyi muhtar vekili olarak görevlendirir.

(5) Yeni muhtarın görev süresi, yerine seçildiği muhtarın görev süresi ile sınırlıdır. Muhtar vekili, yeni muhtar seçilinceye veya görevden uzaklaştırılmış ya da tutuklanmış olan muhtar göreve dönünceye kadar görev yapar. Köy ihtiyar meclisi veya mahalle ihtiyar heyeti tutuklama ve geçici olarak görevden uzaklaştırma durumunda yedek üyeler geçici olarak göreve çağrılır.

(6) Boşalan muhtarlıklar için her yıl haziran ayının ilk pazar günü seçim yapılır.

(7) Seçim döneminin sona ermesinden önce köy ihtiyar meclisi ve mahalle ihtiyar heyeti üye sayısının yedeklerinin de getirilmesinden sonra üye tamsayısının, yarısına düşmesi halinde, muhtar, durumu bir hafta içinde ilgili seçim kurulu başkanlığına ve bilgi için de mahallin en büyük mülkiye amirine bildirmeye mecburdur. Bu bildirim üzerine ilçe seçim kurulu başkanlığınca durum 48 saat içinde ilan edilir. İlan tarihinden sonra gelen 60 ıncı günü takip eden ilk pazar günü oy verilir. Köy ihtiyar meclisi veya mahalle ihtiyar heyeti seçiminin yapılması gerektiği hallerde köy veya mahalle muhtarlığı da boşalmış ise, haziran ayı beklenmeksizin her iki seçim beraber yapılır.

(8) Köy ve mahalle muhtar seçimleri, seçim işlemleri sebebiyle iptaline karar verildiği takdirde, o seçim çevresinde yeniden seçim yapılır.

(9) İl seçim kurulu, seçimin iptaline dair kararı ilân ettiği gibi kararın kesinleşmesini müteakip o çevrede seçim yapılacağını da derhal ilân eder. Bu ilândan sonra gelen 60 ıncı günü takip eden ilk Pazar, oy verme günüdür.

Geri çağırma ve diğer hükümler

MADDE 34- (1) Köy ve mahalle muhtarı ve ihtiyar meclisinin veya heyetinin kanunlarla kendilerine verilen görevleri yapmamaları ve bu durumun kamu hizmetlerinde aksamaya yol açması halinde, mahallede kayıtlı seçmenlerin en az yarısı, mahallin en büyük mülki idare amirine yazılı başvurarak muhtarın, ihtiyar meclisinin veya heyetinin veya muhtarla birlikte ihtiyar meclisinin veya heyetinin geri çağrılmasını isteyebilir.

(2) Yetkili seçim kurulu, mahallin en büyük mülki idare amirinin bildirimi üzerine otuz gün içinde muhtar veya ihtiyar meclisinin veya heyetinin geri çağrılıp çağrılmaması yönündeki seçmen iradesini tespit etmek üzere mahallede halk oylaması yaptırır ve sonucu mahallin en büyük mülki idare amirine bildirir. Kayıtlı seçmenlerin en az üçte ikisinin geri çağırma yönünde karar vermesi durumunda, valinin bildirimi üzerine bölge idare mahkemesinin kararı ile ilgili organın görevi sona erer.

(3) Geri çağırma, mahalli idareler genel seçimlerinin üzerinden bir yıl geçmedikçe ve genel seçimlere bir yıldan daha az bir zaman kaldığı takdirde istenemez.

(4) Geri çağırma başvurusunun reddedilmesinin üzerinden bir yıl geçmedikçe yeniden geri çağırma başvurusu yapılamaz.

(5) Köy ve mahalle muhtar ve köy ihtiyar meclisi ve mahalle ihtiyar heyeti üyeliği seçimlerinde diğer işlemler bu Kanunda ve bu Kanunun atıf yaptığı diğer kanunlarda yazılı usul ve esaslara göre yürütülür.’’

(10) 26/5/2005 tarih ve 5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanununun 20. maddesine, 22. maddesinin son fıkrasına aşağıdaki fıkra eklenmiştir;

MADDE 20-  Birinci fıkra birinci cümlesine ‘’il özel idareleri ve belediyeleri’’ ibaresinden sonra gelmek üzere ‘’ ve muhtarları’’ Birinci fıkranın son cümlesi ‘’ İl özel idareleri ve belediyeler’’ ibaresinden sonra gelmek üzere ‘’ ve muhtarlar’’ ibaresi, aynı maddenin dördüncü fıkrası ‘’üçüncü ve dördüncü fıkrada’’ ibaresinden önce ‘’ Birinci fıkrada belirtilen birliklerden muhtarlara ait olanın birlik meclisi; büyükşehir, il. İlçe ve beldelerdeki köy ve mahalle muhtarları arasından o ilin milletvekili sayısı kadar seçilecek üyelerden oluşur.’’ ve dördüncü fıkrada ‘’üçüncü ve dördüncü’’ ibaresinden sonra ‘’ ve beşinci’’ ibaresi eklenmiştir.

Yürürlükten kaldırılan hükümler

MADDE 103- (1) 18/3/1924 tarihli ve 442 sayılı Köy Kanununun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının ilk cümlesi, 18/3/1924 tarihli ve 442 sayılı Köy Kanunu ile 15/4/1944 tarihli ve 4541 sayılı Şehir ve Kasabalarda Mahalle Muhtar ve İhtiyar Heyetleri Teşkiline dair Kanunun bu Kanuna aykırı hükümleri ile 2108 sayılı Muhtar Ödenek ve Sosyal Güvenlik Yasası yürürlükten kaldırılmıştır.

(2) 18/3/1924 tarihli ve 442 sayılı Köy Kanunu 68, 69, 70, 71, 72, 73, 74, 75, 76, 77, 78, 79,  80, 81 ve 82 nci maddesi, ek 16 ncı, ek 17 nci, ek 18 nci, geçici 1 inci maddesi dışındaki madde, ek ve değişiklikleri yürürlükten kaldırılmış, yürürlük ve yürütme maddesi olarak aşağıdaki maddeler eklenmiş ve yürürlükte kalan maddeler 1’den başlamak üzere yeniden teselsül ettirilmiş; 442 sayılı Kanunun adı Köy Korucuları, Geçici Köy Korucuları ve Gönüllü Köy Korucuları Kanunu olarak değiştirilmiştir.

(3) 10/6/1949 tarihli ve 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu’nun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (C) bendi ile (D) bendinde geçen “C” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.

(4) 3/5/1985 tarihli ve3194 sayılı İmar Kanunu’nun 27 nci maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.

(5) 21/6/1927 tarih ve 1111 Sayılı Askerlik Kanunun 46 ncı maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.

(6) 11/8/1941 tarih ve 4109 Sayılı Asker Ailelerinden Muhtaç Olanlara Yardım Hakkında Kanunun 7 nci maddesi ikinci bendinde geçen ‘’köy ihtiyar meclisleri’’ ile ‘’köylerde Köy Kanununun 66 ncı maddesi’’ ve üçüncü bentte yer alan ‘’köy ihtiyar meclislerince’’ ibareleri maddeden çıkarılmıştır.

(7) 9/7/1943 Tarih ve 4459 Sayılı Köy Ebeleri ve Köy Sağlık Memurları Teşkilatı Yapılmasına ve 3017 Numaralı Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaleti Teşkilat ve Memurin Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine Dair Kanunun 6 ncı maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.

(8) 4/1/1961 tarih ve 213 Sayılı Vergi Usul Kanunun 150 nci maddesinin (3) ncü fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır.

İKİNCİ BÖLÜM

Geçici Hükümler Yürürlük ve Yürütme

Geçici hükümler

GEÇİCİ MADDE 1- (1) Yerleşik alan sınırları tespit edilmemiş köylerin yerleşik alan sınırı, bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren iki yıl içinde il özel idareleri tarafından yapılır veya yaptırılır.

(2) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibarenköy yerleşik alanları ve civarı ile köylerin geleneksel olarak kullandıkları alanlarda bulunan yapılar, il özel idareleri tarafından dijital ortamda fotoğraf veya varsa hâlihazır haritayla iki yıl içinde numaralandırılmak suretiyle tespit edilir. Ulusal adres veri tabanında kaydı bulunmayan yapılar, il özel idareleri tarafından ulusal adres veri tabanına işlenir. Kayıt altına alınan yapılardan fen ve sağlık kurallarına uygun olduğu tespit edilen yapılar için il özel idareleri tarafından izin belgesi düzenlenir.  Fen ve sağlık kurallarına uygun olmayan yapılar ise, bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren üç yıl içinde fen ve sağlık kurallarına uygun hale getirilir ve bu yapılar için il özel idareleri tarafından izin belgesi düzenlenir. İl özel idareleri tarafından yapılan bildirime rağmen verilen süre içinde sahipleri tarafından fen ve sağlık kurallarına uygun hale getirilmeyen yapılar boşaltılır. İl özel idareleri bu fıkrada yazılı yetkilerini kaymakamlıklara devredebilir. Bu Kanunun yürürlüğe girdiğitarih itibariyle % 80 oranında tamamlandığı tespit edilen yapı inşaatları hakkında da bu hüküm uygulanır.

(3) Kanunda çıkarılması öngörülen yönetmelikler bu Kanunun Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren altı ay içinde çıkarılır.

GEÇİCİ MADDE 2- Bu kanuna ait usul esaslar İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

Yürürlük

MADDE 104-(1) Bu Kanunun hükümleri ilk mahalli idareler genel seçiminde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 105- (1) Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.